Category Archives: Θεωρία

Γιατί η παρούσα κρίση είναι μη αναστρέψιμη-Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος (Μέρος Β’) του Σωτήρη Δημητρίου

bp10

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος

ΙΙ. Η αποδόμηση του βιομηχανικού μοντέλου

Για να σχηματίσουμε μια ολιστική εικόνα της κρίσης, μπορούμε να αντικρίσουμε την ανθρώπινη κοινωνία με όρους συστήματος. Σύμφωνα με αυτό το πρίσμα, η κοινωνία συνιστά ένα ανώτερης οργάνωσης δυναμικό σύστημα, μεταβαλλόμενο και δυναμικό, το οποίο αναπτύσσεται αντλώντας ύλη/ενέργεια από τα κατώτερα συστήματα του περιβάλλοντος (βιολογικά, οικολογικά) και αποδίδοντας σ’ αυτό πληροφορία με τη μορφή διαχείρισης και μετασχηματισμού του. Η κοινωνική εξέλιξη χαρακτηρίζεται από τη συνεχή αύξηση του ελέγχου της στη φύση, που σήμερα έχει φθάσει στο σημείο να διαχειρίζεται σφαίρες της πραγματικότητας που ξεπερνούν τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας, την λιθόσφαιρα (ατομική φυσική), τη βιόσφαιρα (μοριακή βιολογία, DNA) και τη στρατόσφαιρα (διαστημική).

Η συνεχής μεταβολή της σχέσης του κοινωνικού συστήματος με το φυσικό περιβάλλον –η λεγόμενη κοινωνική εξέλιξη- εκφράζεται με αντίστοιχη εξέλιξη της τεχνολογίας, μαζί και της ατομικής δραστηριότητας που την χειρίζεται, καθώς και με αναρρύθμιση της δομής του: αύξηση του καταμερισμού και οργάνωση των σχέσεων παραγωγής με ιεραρχημένες κοινωνικές τάξεις. Με το σχηματισμό κοινωνικών τάξεων αυξάνει ο έλεγχος στη φύση αλλά οι δομές εξουσίας εισάγουν τη βία και τις ρήξεις, γιατί η ανισότητα δεν μπορεί να επιβληθεί με κοινωνικό συμβόλαιο και με συναίνεση. Οι αντιφάσεις που αναδύονται στις σχέσεις παραγωγής προκαλούν την αναρρύθμιση της δομής  Έχουν διαλεκτικό χαρακτήρα γιατί προκύπτουν από την ανάπτυξη του συστήματος. Δηλαδή, όσο το σύστημα αναπτύσσεται, τόσο πλησιάζει στα όριά του και οδηγείται σε αναδόμηση.

Βασικό ρόλο στην αντίφαση που προκάλεσε την κρίση της φεουδαρχίας έπαιξε ο ίδιος ο μηχανισμός που εξασφάλιζε τη συντήρηση της μεγάλης γαιοκτησίας, διαβάστε εδώ τη συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Θεωρία, Ιστορία, Οικονομία, Χρέος, Χρήμα

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος (του Σωτήρη Δημητρίου)

poverty-burma_~k2508030

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος

Ι. Η κατάσταση εξαίρεσης.

Για τον προσδιορισμό της από το 2008 συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης και για την κοινωνικο-πολιτική σημασία της επικρατεί σύγχυση, συνήθως σκόπιμη. Την χαρακτήρισαν «περιοδική», «χρονία», «δομική» και «κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Θα επικεντρώσω στη σχέση της κρίσης με το τελευταίο.

Στις 01/11/2012 το Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι τα προτεινόμενα για ψήφιση από τη βουλή μέτρα περικοπής μισθών και συντάξεων είναι αντισυνταγματικά. Μετά τρεις ημέρες, σε πρωινή εκπομπή, ο Χατζησωκράτης (της ΔΗΜ.ΑΡ.) υποστήριξε ότι, επειδή το κράτος βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, μπορούμε να υπερβούμε και να αγνοήσουμε το σύνταγμα. Την ίδια θέση επήραν και τα κυβερνητικά κόμματα στη Βουλή, στις 06/11/2012, αν και στο μεταξύ την ίδια γνωμάτευση περί αντισυνταγματικότητας των μέτρων έκανε και ο Άριος Πάγος και η κυβέρνηση λειτουργεί πλέον με διατάγματα. Τα λεγόμενα «πράξεις νομοθετικού περιεχομένου». Δηλαδή, επιβάλλεται καθεστώς εξαίρεσης ως αναγκαία συνέπεια της οικονομικής κρίσης. Αυτά τα δύο, η κρίση και η κατάσταση εξαίρεσης εμφανίζονται σε στενή σχέση, πράγμα που είχε επαναληφθεί στο παρελθόν. Πρόκειται για αιτιακή εξάρτηση μεταξύ τους ή για δύο πλευρές, οικονομική και πολιτική, του ίδιου φαινομένου;
Αρχικά διαδόθηκε η άποψη ότι η κρίση είναι περιοδική (ΚΚΕ κ.ά.) αλλά αποδείχθηκε άστοχη, γιατί είναι αδύνατον να προσδιοριστεί το τέλος της κρίσης. Τη θέση της επήρε, ιδιαίτερα στους διανοούμενους -G. Agamben (2007). Φ. Τερζάκης (2005)- η άποψη ότι συνιστά καθεστώς έκτακτης ανάγκης.  Το πλεονέκτημα της άποψης αυτής ως προς τις οικονομικές αναλύσεις είναι ότι δεν περιορίζει την κρίση στο χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά τη διευρύνει και στις επιπτώσεις που έχει και στο θεσμικό επίπεδο, χαρακτηρίζοντάς την ως κατάσταση εξαίρεσης του αστικού κράτους. διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Αρθρα, Θεωρία

Έχει το χρήμα γίνει παρωχημένο; (Του Anselm Jappe) Μια ανατομία της κρίσης-(αναδημοσίευση από marxistreloaded.wordpress.com)

Έχει το χρήμα γίνει παρωχημένο;

 

του Anselm Jappe

 

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι επίσημοι φορείς μας προετοιμάζουν: πολύ σύντομα, μια καινούρια παγκόσμια οικονομική κρίση πρόκειται να ξεσπάσει, και θα είναι χειρότερη από αυτή του 2008. Μιλούν ανοιχτά για «καταστροφές». Μα τι θα συμβεί μετά; Πώς θα είναι οι ζωές μας μετά από μια κατάρρευση των τραπεζών και των δημοσίων οικονομικών σε ευρεία κλίμακα; Στην Αργεντινή έχει ήδη συμβεί το 2002. Με τίμημα μια εξαθλίωση σε μαζική κλίμακα, η οικονομία της χώρας μπόρεσε να αναπτυχθεί ξανά λίγο: αλλά, σε αυτή την περίπτωση, δεν αφορούσε παρά μόνο μια χώρα. Σήμερα, όλες οι οικονομίες, ευρωπαϊκές και βορειοαμερικάνικες, κινδυνεύουν να βουλιάξουν όλες μαζί, χωρίς πιθανή σωτηρία. διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Αρθρα, Θεωρία, Κοινωνία, Χρήμα

Η έξαρση της ανδρικής βίας στις συνθήκες κρίσης του συστήματος (του Σωτήρη Δημητρίου)

Η ΕΞΑΡΣΗ ΤΗΣ ΑNΔΡΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤOΥ ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ

Το βασικό ερώτημα που προσεγγίζουμε είναι το εξής: Υπάρχει εγγενής σχέση της διάκρισης των φύλων με τη βία και, εάν υπάρχει, πώς εξηγείται και πώς μπορεί να αναιρεθεί; Ας δούμε σε γενικές γραμμές την κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Έχει διαπιστωθεί ότι η ανάπτυξη της παγκοσμιοποίησης, που συνδέεται με το νεοφιλελευθερισμό, συνοδεύεται με την όξυνση των κοινωνικών διακρίσεων και ένταση της ανισότητας. Οι κοινωνικές διακρίσεις δεν είναι ιδιότητες αλλά σχέσεις. Είναι οι σχέσεις των ολίγων, των ξεχωριστών που απολαμβάνουν κοινωνικά προνόμια, προς τους άλλους, τους πολλούς που βρίσκονται σε μειονεκτική κοινωνική θέση. Συνεπώς, είναι σχέσεις εκμετάλλευσης, σχέσεις «δύναμης επί» και εξουσίας. Οι προνομιούχοι κατέχουν θέσεις κυριαρχίας, ενώ οι άλλοι υποβιβάζονται σε θέσεις υποτέλειας. Οι σχέσεις κυριαρχίας χαρακτηρίζουν τις κοινωνίες της ανισότητας (ή ασύμμετρες κοινωνίες) οι οποίες σήμερα επικρατούν στον πλανήτη. -διαβάστε εδώ την συνέχεια>

Σχολιάστε

Filed under Ανθρωπολογία, Θεωρία, Κοινωνία, Φύλο

Η Δομική κρίση του Συστήματος- 2. (Του Σωτήρη Δημητρίου)

Η ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ -2.

Το ζήτημα της οικονομικής κρίσης είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Επιπλέον, επικρατεί σύγχυση για το χαρακτήρα της. Ακούγεται από κάποιους ότι πρόκειται για χρονία ή δομική κρίση αλλά το ενδεχόμενο να απειλούμαστε από μια τέτοια κρίση αμφισβητείται, τόσο από την επίσημη άποψη όσο και από την κοινή γνώμη. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι πρόκειται για μια ακόμα επανάληψη των γνωστών περιοδικών κρίσεων του καπιταλισμού, οι οποίες κατέληγαν πάντα σε αναδιάρθρωσή του με βάση τις χαρακτηριστικές τάσεις της επέκτασης και, ταυτόχρονα, της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου.
Η αμφισβήτηση αυτή μεταφέρει το πρόβλημα στη σφαίρα του αξιοπερίεργου. Όχι τόσο εξαιτίας της ιδέας ότι φτάσαμε στο «τέλος της ιστορίας» και ότι θα ζούμε με συνεχείς περιοδικές κρίσεις στον αιώνα τον άπαντα. Ούτε εξαιτίας της συνακόλουθης ιδέας ότι η ζωή μας προσδιορίζεται από την κουλτούρα, άρα και από την τέχνη, και εντελώς άσχετα από τους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες που, γι’ αυτό, δεν τους συζητάμε. Αλλά εξαιτίας του εξής:  Στα 1971 0 Πεκέι, πρόεδρος της ΦΙΑΤ προβληματίζεται από το γεγονός ότι, ενώ ανέβαινε ο τζίρος, έπεφτε το κέρδος, εντελώς αντίθετα από τους ισχύοντες νόμους της πολιτικής οικονομίας. Συνέστησε τη Λέσχη της Ρώμης, επιστημονική ομάδα που ενδιαφέρθηκε για την πορεία της οικονομίας και η οποία ανέθεσε στους Μeadows και άλλους ειδικούς τη μελέτη του προβλήματος. Το 1972 γνωστοποιείται στους ηγέτες των βιομηχανικών χωρών το αποτέλεσμα της μελέτης, σύμφωνα με το οποίο υπάρχει η απειλή παγκόσμιας κρίσης από υπέρβαση των ορίων του βιομηχανικού συστήματος, άρα απειλή δομικής κρίσης. εδώ η συνέχεια

2 Σχόλια

Filed under Αρθρα, Αναλύσεις-Προτάσεις, Ανθρωπολογία, Επικαιρότητα, Θεωρία, Ιστορία

Πλατείες: Πεδία της κοινωνικής ανασυγκρότησης (του Σωτήρη Δημητρίου)

Πλατείες: πεδία της κοινωνικής ανασυγκρότησης

 

Στις πλατείες διαδραματίζεται σήμερα κάτι μοναδικό, μια βαθιά ιστορική τομή. Δίνεται τέλος στη διάλυση του κοινωνικού ιστού την οποία προκάλεσε η κοινωνία της κατανάλωσης με όλα τα μέσα που διέθετε. Τελείται ο επικήδειος της ομαδικής κατάθλιψης, του αυτισμού και της βίας που καλλιέργησε ο περιβόητος εκσυγχρονισμός του νεοφιλελευθερισμού. Γι’ αυτό στις πλατείες, μαζί με τις φωνές της οργής και της αγανάκτησης, αναδύονται και οι πρώτοι χαρμόσυνοι ήχοι ενός μεγάλου πανηγυριού που αχνοφαίνεται. Είναι οι γνωστοί στην ιστορία ήχοι της κοινωνίας που, όταν αναδιπλώνεται, σηματοδοτεί την παρουσία της με τραγούδια.

Στις πλατείες, σήμερα, η κοινωνία ανασυγκροτείται και αναστοχάζεται. Αναθεωρεί την παθογένεια και τις στρεβλώσεις που της επέφεραν οι δομές της εξουσίας. Αντιστρατεύεται τον αποκλεισμό από την ιστορία που της επέβαλαν αποκαλώντας την «μάζα». Επαναπροσδιορίζει τις δυνατότητές της και ανασηματοδοτεί τα βασικά της γνωρίσματα: α) την ιδιαίτερη οργάνωσή της ως ανώτερο δυναμικό σύστημα και β) τη θέση της μέσα στον κόσμο. Διαβάστε εδώ τη συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Αρθρα, Ανθρωπολογία, Εξισωτικές κοινωνίες, Θεωρία, Κοινωνία, Κοινότητα

Aπο-ανάπτυξη και Καπιταλισμός. O Anselm Jappe για την απο-ανάπτυξη

Ο Anselm Jappe θα μιλήσει την Πέμπτη 12 Μάη στο Μικρόπολις στη Θεσσαλονίκη, ενώ το συγκεκριμένο κείμενο θα περιληφθεί στο βιβλίο «Σημειώσεις της Στέπας» που θα κυκλοφορήσουν από τους συντρόφους των ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ

Anselm Jappe
Οπαδοί της αποανάπτυξης, ακόμη μια προσπάθεια…!

Ο λόγος περί «αποανάπτυξης» είναι μία από τις σπάνιες σχετικά νέες θεωρητικές προτάσεις που εμφανίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Το τμήμα του κοινού που είναι σήμερα δεκτικό στο λόγο περί «αποανάπτυξης» είναι ακόμη αρκετά περιορισμένο. Ωστόσο, είναι αναμφίβολα αναπτυσσόμενο. Αυτό οφείλεται σε μια συνειδητοποίηση μπροστά στην ολοφάνερη πραγματικότητα ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού μάς οδηγεί σε μια οικολογική καταστροφή, και δεν θα λύσουν το πρόβλημα λίγα παραπάνω φίλτρα ή λίγο λιγότερο ρυπογόνα αυτοκίνητα. Διαχέεται μια δυσπιστία απέναντι στην ίδια την ιδέα ότι μια διαρκής οικονομική μεγέθυνση είναι πάντοτε επιθυμητή. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η δυσαρέσκεια σε σχέση με μια κριτική στον καπιταλισμό η οποία ουσιαστικά τον κατηγορεί για την άδικη κατανομή των προϊόντων του ή μόνο για τις «καταχρήσεις» του, όπως οι πόλεμοι και οι παραβιάσεις των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Το ενδιαφέρον για την έννοια της «αποανάπτυξης» εκφράζει την ολοένα και εντονότερη εντύπωση ότι το λάθος βρίσκεται στην ίδια την κατεύθυνση του ταξιδιού που έχει αναλάβει η κοινωνία μας, τουλάχιστον εδώ και μερικές δεκαετίες, και ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια «πολιτισμική κρίση» η οποία αφορά όλες τις αξίες της, ακόμη και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής (λατρεία της κατανάλωσης, της ταχύτητας, της τεχνολογίας, κ.ά.). Εδώ η συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Απο-ανάπτυξη, Θεωρία

ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Δ’ (Τελευταίο)

Στο παγκόσμιο πολιτικό πεδίο, η παγκόσμια πολιτική αριστερά έκανε όλο και πιό πολύ τους εκλογικούς στόχους δευτερεύοντες, και ξεκίνησε την οργάνωση ενός «κινήματος των κινημάτων» -αυτό που έφτασε να ταυτίζεται με το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ (ΠΚΦ), που συνήλθε αρχικά στο Πόρτο Αλέγκρε, κι αναφέρεται συχνά με αυτό σαν σύμβολο. Το ΠΚΦ δεν είναι ένας οργανισμός, αλλά ένας χώρος συνάντησης ακτιβιστών διαφόρων τάσεων και αντιλήψεων, που εμπλέκονται σε διάφορες συλλογικές δράσεις, παγκόσμιες, περιφερειακές ή τοπικές σε όλον τον κόσμο. Το σύνθημά τους, «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός», δηλώνει την αίσθησή τους ότι το παγκόσμιο σύστημα βρίσκεται σε δομική κρίση, κι ότι οι πολιτικές εναλλακτικές λύσεις είναι πραγματικές. Ο κόσμος αντιμετωπίζει όλο και πιό πολύ μια μάχη σε πολλά μέτωπα μεταξύ του πνεύματος του Νταβός και του πνεύματος του Πόρτο Αλέγκρε. Εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Γ’

Το τρίτο κόστος που αυξάνεται σταθερά με τον χρόνο είναι η φορολογία. Οι φόροι είναι βασικό στοιχείο της κοινωνικής οργάνωσης. Υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντα φόροι της μιάς μορφής ή της άλλης. Αλλά το ποιός και πόσο πληρώνει, είναι αντικείμενο ασταμάτητης πολιτικής πάλης. Στο σύγχρονο παγκόσμιο σύστημα υπάρχουν δυό βασικοί λόγοι για φορολογία. Ο ένας είναι για να τροφοδοτούνται οι κρατικές δομές με τα μέσα για την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας (στρατός και αστυνομία), για την κατασκευή υποδομών και την συντήρηση της γραφειοκρατίας που θα παρέχει δημόσιες υπηρεσίες και θα συλλέξει τους φόρους. Αυτά τα κόστη δεν μπορούν να αποφευχθούν, παρόλο που υπάρχουν, προφανώς, μεγάλες και ισχυρές διαφορές στις απόψεις για το τι και πώς πρέπει να ξοδευτεί.

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος για φορολογία, που είναι πιό πρόσφατος (αναδύθηκε μόνο τον τελευταίο αιώνα κατά βάση). Αυτός ο δεύτερος λόγος είναι η συνέπεια του πολιτικού εκδημοκρατισμού, που οδήγησε τους πολίτες να απαιτούν από τα κράτη την παροχή τριών βασικών αγαθών, τα οποία κατέληξαν να θεωρούνται ως βασικά δικαιώματα: εκπαίδευση, υγεία και εξασφάλιση δια βίου εισοδήματος. Όταν αυτά τα ευεργετήματα αποδόθηκαν αρχικά, κατά τον δέκατο ένατο αιώνα, οι δημόσιες δαπάνες ήταν σχετικά μικρές, και υπήρχαν ουσιαστικά σε λίγα μόνο κράτη. Σε όλο τον εικοστό αιώνα, ο ορισμός αυτών που τα κράτη έπρεπε να παρέχουν, κι ο αριθμός των κρατών που παρείχαν κάτι αυξήθηκε σταθερά σε όλους τους τομείς. Φαίνεται μάλλον απίθανο σήμερα να πιεστούν οι δαπάνες πίσω, προς τα εκεί απόπου ξεκίνησαν. Εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Β’

Πώς ένας εργοδότης αποφασίζει πόσο θα πληρώσει έναν υπάλληλο; Μπορεί να υπάρχουν νόμοι που ορίζουν κατώτατο επίπεδο. Υπάρχουν φυσικά παραδοσιακοί μισθοί σε κάθε δοσμένο τόπο και χρόνο, παρόλο που αυτοί υπόκεινται σε συνεχή αναθεώρηση. Βασικά, ο εργοδότης θα ήθελε πάντα να δίνει ένα νούμερο μικρότερο από εκείνο που ο υπάλληλος θα ήθελε να πάρει. Παραγωγός και εργάτης συνεχώς βρίσκονται σε διαπραγμάτευση πάνω σε αυτό, παλεύουν πάνω στο ζήτημα της πληρωμής συνεχώς, ξανά και ξανά. Το αποτέλεσμα κάθε διαπραγμάτευσης ή πάλης εξαρτάται από την δύναμη της κάθε πλευράς- οικονομικής, πολιτικής και πολιτισμικής. Εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΚΡΙΣΗ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Α’

Παρουσιάζουμε από κάτω, όπως υποσχεθήκαμε, το πέμπτο κεφάλαιο από το βιβλίο του Immanuel Wallerstein, World Systems Analysis, σε 4 συνέχειες. Το κεφάλαιο περιγράφει την συστημική κρίση του καπιταλισμού και το γιατί ο καπιταλισμός είναι αναπόφευκτο να καταρρεύσει σε μιά έως πέντε δεκαετίες από σήμερα. Το κεφάλαιο γράφτηκε το 2004 και, ως εκτούτου δεν «πρόλαβε» την κρίση του 2008, αλλά ο αναγνώστης θα καταλάβει πως 1. είναι επίκαιρο και 2. η ανάλυση, αν και αντικαπιταλιστική στην ουσία της, διαφέρει από την κλασική Μαρξιστική-Λενινιστική, στην θεώρηση των πιό εκρηκτικών αντιφάσεων του καπιταλισμού που τελικά θα τον οδηγήσουν στην κατάρρευση.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
Το Παγκόσμιο Σύστημα σε Κρίση
Διακλάδωση, Χάος και Επιλογές

Έχουμε πεί πως τα ιστορικά συστήματα έχουν ζωές. Γεννιούνται σε κάποιο σημείο του χρόνου και του χώρου, για λόγους και με τρόπους που μπορούμε να αναλύσουμε. Εάν επιβιώσουν από τους πόνους της γέννας, επιδιώκουν την ιστορική τους ζωή μέσα στα πλαίσια και τους περιορισμούς της δομής που τα συγκροτεί, ακολουθώντας τους κυκλικούς ρυθμούς τους, παγιδευμένα μέσα στις αιωνόβιες τάσεις τους. Αυτές οι αιωνόβιες τάσεις αναπόφευκτα πλησιάζουν τα ασύμπτωτα [τα σημεία κορεσμού και μη παραπέρα επέκτασης –σημείωση του μεταφραστή] που οξύνουν σημαντικά τις εσωτερικές αντιφάσεις του συστήματος: δηλαδή το σύστημα αντιμετωπίζει προβλήματα που δεν μπορεί πιά να επιλύσει, κι αυτό προκαλεί αυτό που θα ονομάζαμε συστημική κρίση. Πολύ συχνά οι άνθρωποι, χρησιμοποιούν τον όρο «κρίση» πολύ χαλαρά, εννοώντας απλά μια δύσκολη περίοδο στη ζωή οποιουδήποτε συστήματος. Αλλά οποτεδήποτε η δυσκολία μπορεί να επιλυθεί με κάποιο τρόπο, τότε δεν πρόκειται για πραγματική κρίση, αλλά για μιά απλή δυσκολία ενσωματωμένη στο σύστημα. Οι πραγματικές κρίσεις είναι αυτές οι δυσκολίες που δεν μπορούν να επιλυθούν [υπογράμμιση στο πρωτότυπο] μέσα στα πλαίσια του συστήματος, αλλά αντίθετα, μπορούν να ξεπεραστούν μόνο άν πάμε έξω και πέρα από το ιστορικό σύστημα του οποίου οι δυσκολίες αποτελούν βασικό μέρος. Εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ ΣΤ’ (Τελευταίο)

Οι περίπλοκες σχέσεις της παγκόσμιας οικονομίας, οι εταιρίες, τα κράτη, τα νοικοκυριά και οι δια-νοικοκυριακοί θεσμοί που συνδέουν τα μέλη των τάξεων και των ομάδων δύναμης περιβάλλονται απο δυό αντίθετα –αλλά συμβιωτικά- ιδεολογικά θέματα: τον οικουμενισμό (universalism) απο την μιά πλευρά και τον ρατσισμό/σεξισμό απο την άλλη.

Ο οικουμενισμός είναι ένα θέμα βασικά συνδεδεμένο με το σύγχρονο παγκόσμιο σύστημα. Είναι με πολλούς τρόπους ένα απο τα στοιχεία για τα οποία το σύστημα υπερηφανεύεται. Οικουμενισμός σημαίνει γενικά η προτεραιότητα γενικών κανόνων που εφαρμόζονται εξίσου για όλα τα άτομα, και συνεπώς η απόρριψη των ιδιαίτερων, επιμεριστικών προτιμήσεων στις περισότερες σφαίρες. Οι μόνοι κανόνες που θεωρούνται επιτρεπτοί στο πλαίσιο του οικουμενισμού, είναι αυτοί που δείχνουν να εφαρμόζουν άμεσα στην, με την στενή έννοια, σωστή λειτουργία του παγκόσμιου συστήματος. Εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Ε’

Υπάρχουν τάξεις στο καπιταλιστικό σύστημα, αφού υπάρχουν σαφώς άτομα που τοποθετούνται διαφορετικά στο οικονομικό σύστημα, με διαφορετικό επίπεδο εισοδήματος και με διαφορετικά συμφέροντα. Για παράδειγμα είναι προφανώς προς το συμφέρον των εργατών να ζητούν αύξηση στους μισθούς τους, ενώ είναι το ίδιο προφανές ότι το συμφέρον των εργοδοτών είναι να μειώνουν τους μισθούς, τουλάχιστον σε γενικό επίπεδο. Όμως, όπως είδαμε, οι μισθωτοί εργάτες περιβάλλονται απο νοικοκυριά. Δεν έχει νόημα να σκεφτόμαστε οτι οι εργάτες ανήκουν σε μια τάξη ενώ τα άλλα μέλη του νοικοκυριού τους ανήκουν σε κάποια άλλη. Είναι λοιπόν τα νοικοκυριά κι όχι τα άτομα που ανήκουν σε τάξεις. Τα άτομα που θέλουν να αλλάξουν τάξη, συχνά συνειδητοποιούν πως πρέπει να φύγουν απο το νοικοκυριό που ζούν και να ενταχτούν σε κάποιο άλλο, αν θέλουν να πετύχουν αυτή την επιδίωξη. Δεν είναι εύκολο, δεν είναι όμως και, σε καμμιά περίπτωση, αδύνατο.

Οι τάξεις ωστόσο, δεν είναι και οι μόνες ομάδες στις οποίες τα νοικοκυριά τοποθετούν τον εαυτό τους. Ανήκουν επίσης σε ομάδες δύναμης (status groups) ή ομάδες ταυτοτήτων Η συνέχεια εδώ

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Δ’

Η φυσιολογική εξέλιξη των προτωπόρων βιομηχανιών –η αργή ρευστοποίηση-διάλυση των οιωνεί-μονοπωλίων- είναι αυτή που εξηγεί τους κυκλικούς ρυθμούς της παγκόσμιας οικονομίας. Μια βασική πρωτοπόρα βιομηχανία θα είναι αρχικά και το βασικό κίνητρο για την επέκταση της παγκόσμιας οικονομίας, και θα καταλήξει σε αξιοσημείωτη συσσώρευση κεφαλαίου. Αλλά επίσης οδηγεί και σε επέκταση της απασχόλησης στην παγκόσμια οικονομία, σε υψηλότερους μισθούς και σε μια γενική αίσθηση σχετικής ευημερίας. Καθόσον όλο και περισσότερες εταιρίες θα μπαίνουν στην αγορά του πρώην μονοπωλίου, θα εμφανιστεί «υπερπαραγωγή» (δηλαδή, πολύ περισσότερη παραγωγή απο την πραγματική ζήτηση σε ένα δεδομένο χρόνο) και κατα συνέπεια αυξημένος ανταγωνισμός στις τιμές (εξαιτίας της συμπίεσης της ζήτησης), μειώνοντας έτσι τα ποσοστά κέρδους. Σε κάποιο σημείο συσσωρεύονται απούλητα προϊόντα με αποτέλεσμα την μείωση της παραγωγής. εδώ η συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία

Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (Του Immanuel Wallerstein) ΜΕΡΟΣ Γ’

Οι πατέντες δεν είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο τα κράτη μπορούν να φτιάξουν οιωνεί-μονοπώλια. Οι κρατικοί περιορισμοί σε εισαγωγές και εξαγωγές (τα λεγόμενα προστατευτικά μέτρα) είναι ένας άλλος τρόπος. Κρατικές επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές είναι ένας τρίτος τρόπος. Η ικανότητα των ισχυρών κρατών να χρησιμοποιούν την δύναμή τους για να εμποδίζουν τα ανίσχυρα κράτη να παίρνουν αντι-προστατευτικά μέτρα είναι ακόμη ένας τρόπος. Ο ρόλος των κρατών ως μεγάλων αγοραστών συγκεκριμένων προϊόντων με την προθυμία να πληρώνουν υψηλές τιμές είναι κι αυτός ένας άλλος τρόπος. Και τέλος οι ρυθμίσεις που επιβάλλουν περιορισμούς ή βάρη στους παραγωγούς, μπορούν ευκολότερα να απορροφηθούν απο τους μεγάλους παραγωγούς αλλά να παραλύουν τους μικρούς, μια ασσυμετρία που εξαφανίζει τους μικρούς παραγωγούς απο την αγορά κι έτσι ενισχύει το ολιγοπώλιο. Οι τρόποι με τους οποίους τα κράτη παρεμβαίνουν στην εικονική αγορά είναι τόσο εκτεταμένοι, που συνιστούν θεμελιώδη παράγοντα στον προσδιορισμό των τιμών και των κερδών. Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις το καπιταλιστικό σύστημα δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί, ούτε καν να επιβιώσει. διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Θεωρία