Category Archives: Θεωρία

Γιατί η παρούσα κρίση είναι μη αναστρέψιμη-Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος (Μέρος Β’) του Σωτήρη Δημητρίου

bp10

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος

ΙΙ. Η αποδόμηση του βιομηχανικού μοντέλου

Για να σχηματίσουμε μια ολιστική εικόνα της κρίσης, μπορούμε να αντικρίσουμε την ανθρώπινη κοινωνία με όρους συστήματος. Σύμφωνα με αυτό το πρίσμα, η κοινωνία συνιστά ένα ανώτερης οργάνωσης δυναμικό σύστημα, μεταβαλλόμενο και δυναμικό, το οποίο αναπτύσσεται αντλώντας ύλη/ενέργεια από τα κατώτερα συστήματα του περιβάλλοντος (βιολογικά, οικολογικά) και αποδίδοντας σ’ αυτό πληροφορία με τη μορφή διαχείρισης και μετασχηματισμού του. Η κοινωνική εξέλιξη χαρακτηρίζεται από τη συνεχή αύξηση του ελέγχου της στη φύση, που σήμερα έχει φθάσει στο σημείο να διαχειρίζεται σφαίρες της πραγματικότητας που ξεπερνούν τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας, την λιθόσφαιρα (ατομική φυσική), τη βιόσφαιρα (μοριακή βιολογία, DNA) και τη στρατόσφαιρα (διαστημική).

Η συνεχής μεταβολή της σχέσης του κοινωνικού συστήματος με το φυσικό περιβάλλον –η λεγόμενη κοινωνική εξέλιξη- εκφράζεται με αντίστοιχη εξέλιξη της τεχνολογίας, μαζί και της ατομικής δραστηριότητας που την χειρίζεται, καθώς και με αναρρύθμιση της δομής του: αύξηση του καταμερισμού και οργάνωση των σχέσεων παραγωγής με ιεραρχημένες κοινωνικές τάξεις. Με το σχηματισμό κοινωνικών τάξεων αυξάνει ο έλεγχος στη φύση αλλά οι δομές εξουσίας εισάγουν τη βία και τις ρήξεις, γιατί η ανισότητα δεν μπορεί να επιβληθεί με κοινωνικό συμβόλαιο και με συναίνεση. Οι αντιφάσεις που αναδύονται στις σχέσεις παραγωγής προκαλούν την αναρρύθμιση της δομής  Έχουν διαλεκτικό χαρακτήρα γιατί προκύπτουν από την ανάπτυξη του συστήματος. Δηλαδή, όσο το σύστημα αναπτύσσεται, τόσο πλησιάζει στα όριά του και οδηγείται σε αναδόμηση.

Βασικό ρόλο στην αντίφαση που προκάλεσε την κρίση της φεουδαρχίας έπαιξε ο ίδιος ο μηχανισμός που εξασφάλιζε τη συντήρηση της μεγάλης γαιοκτησίας, διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Θεωρία, Ιστορία, Οικονομία, Χρέος, Χρήμα

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος (του Σωτήρη Δημητρίου)

poverty-burma_~k2508030

Κατάσταση εξαίρεσης και αποδόμηση του συστήματος

Ι. Η κατάσταση εξαίρεσης.

Για τον προσδιορισμό της από το 2008 συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης και για την κοινωνικο-πολιτική σημασία της επικρατεί σύγχυση, συνήθως σκόπιμη. Την χαρακτήρισαν «περιοδική», «χρονία», «δομική» και «κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Θα επικεντρώσω στη σχέση της κρίσης με το τελευταίο.

Στις 01/11/2012 το Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι τα προτεινόμενα για ψήφιση από τη βουλή μέτρα περικοπής μισθών και συντάξεων είναι αντισυνταγματικά. Μετά τρεις ημέρες, σε πρωινή εκπομπή, ο Χατζησωκράτης (της ΔΗΜ.ΑΡ.) υποστήριξε ότι, επειδή το κράτος βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, μπορούμε να υπερβούμε και να αγνοήσουμε το σύνταγμα. Την ίδια θέση επήραν και τα κυβερνητικά κόμματα στη Βουλή, στις 06/11/2012, αν και στο μεταξύ την ίδια γνωμάτευση περί αντισυνταγματικότητας των μέτρων έκανε και ο Άριος Πάγος και η κυβέρνηση λειτουργεί πλέον με διατάγματα. Τα λεγόμενα «πράξεις νομοθετικού περιεχομένου». Δηλαδή, επιβάλλεται καθεστώς εξαίρεσης ως αναγκαία συνέπεια της οικονομικής κρίσης. Αυτά τα δύο, η κρίση και η κατάσταση εξαίρεσης εμφανίζονται σε στενή σχέση, πράγμα που είχε επαναληφθεί στο παρελθόν. Πρόκειται για αιτιακή εξάρτηση μεταξύ τους ή για δύο πλευρές, οικονομική και πολιτική, του ίδιου φαινομένου;
Αρχικά διαδόθηκε η άποψη ότι η κρίση είναι περιοδική (ΚΚΕ κ.ά.) αλλά αποδείχθηκε άστοχη, γιατί είναι αδύνατον να προσδιοριστεί το τέλος της κρίσης. Τη θέση της επήρε, ιδιαίτερα στους διανοούμενους -G. Agamben (2007). Φ. Τερζάκης (2005)- η άποψη ότι συνιστά καθεστώς έκτακτης ανάγκης.  Το πλεονέκτημα της άποψης αυτής ως προς τις οικονομικές αναλύσεις είναι ότι δεν περιορίζει την κρίση στο χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά τη διευρύνει και στις επιπτώσεις που έχει και στο θεσμικό επίπεδο, χαρακτηρίζοντάς την ως κατάσταση εξαίρεσης του αστικού κράτους. διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Αρθρα, Θεωρία

Έχει το χρήμα γίνει παρωχημένο; (Του Anselm Jappe) Μια ανατομία της κρίσης-(αναδημοσίευση από marxistreloaded.wordpress.com)

Έχει το χρήμα γίνει παρωχημένο;

 

του Anselm Jappe

 

Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι επίσημοι φορείς μας προετοιμάζουν: πολύ σύντομα, μια καινούρια παγκόσμια οικονομική κρίση πρόκειται να ξεσπάσει, και θα είναι χειρότερη από αυτή του 2008. Μιλούν ανοιχτά για «καταστροφές». Μα τι θα συμβεί μετά; Πώς θα είναι οι ζωές μας μετά από μια κατάρρευση των τραπεζών και των δημοσίων οικονομικών σε ευρεία κλίμακα; Στην Αργεντινή έχει ήδη συμβεί το 2002. Με τίμημα μια εξαθλίωση σε μαζική κλίμακα, η οικονομία της χώρας μπόρεσε να αναπτυχθεί ξανά λίγο: αλλά, σε αυτή την περίπτωση, δεν αφορούσε παρά μόνο μια χώρα. Σήμερα, όλες οι οικονομίες, ευρωπαϊκές και βορειοαμερικάνικες, κινδυνεύουν να βουλιάξουν όλες μαζί, χωρίς πιθανή σωτηρία. διαβάστε εδώ τη συνέχεια

Σχολιάστε

Filed under Αρθρα, Θεωρία, Κοινωνία, Χρήμα

Η έξαρση της ανδρικής βίας στις συνθήκες κρίσης του συστήματος (του Σωτήρη Δημητρίου)

Η ΕΞΑΡΣΗ ΤΗΣ ΑNΔΡΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤOΥ ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ

Το βασικό ερώτημα που προσεγγίζουμε είναι το εξής: Υπάρχει εγγενής σχέση της διάκρισης των φύλων με τη βία και, εάν υπάρχει, πώς εξηγείται και πώς μπορεί να αναιρεθεί; Ας δούμε σε γενικές γραμμές την κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Έχει διαπιστωθεί ότι η ανάπτυξη της παγκοσμιοποίησης, που συνδέεται με το νεοφιλελευθερισμό, συνοδεύεται με την όξυνση των κοινωνικών διακρίσεων και ένταση της ανισότητας. Οι κοινωνικές διακρίσεις δεν είναι ιδιότητες αλλά σχέσεις. Είναι οι σχέσεις των ολίγων, των ξεχωριστών που απολαμβάνουν κοινωνικά προνόμια, προς τους άλλους, τους πολλούς που βρίσκονται σε μειονεκτική κοινωνική θέση. Συνεπώς, είναι σχέσεις εκμετάλλευσης, σχέσεις «δύναμης επί» και εξουσίας. Οι προνομιούχοι κατέχουν θέσεις κυριαρχίας, ενώ οι άλλοι υποβιβάζονται σε θέσεις υποτέλειας. Οι σχέσεις κυριαρχίας χαρακτηρίζουν τις κοινωνίες της ανισότητας (ή ασύμμετρες κοινωνίες) οι οποίες σήμερα επικρατούν στον πλανήτη. -διαβάστε εδώ την συνέχεια>

Σχολιάστε

Filed under Ανθρωπολογία, Θεωρία, Κοινωνία, Φύλο

Η Δομική κρίση του Συστήματος- 2. (Του Σωτήρη Δημητρίου)

Η ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ -2.

Το ζήτημα της οικονομικής κρίσης είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Επιπλέον, επικρατεί σύγχυση για το χαρακτήρα της. Ακούγεται από κάποιους ότι πρόκειται για χρονία ή δομική κρίση αλλά το ενδεχόμενο να απειλούμαστε από μια τέτοια κρίση αμφισβητείται, τόσο από την επίσημη άποψη όσο και από την κοινή γνώμη. Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι πρόκειται για μια ακόμα επανάληψη των γνωστών περιοδικών κρίσεων του καπιταλισμού, οι οποίες κατέληγαν πάντα σε αναδιάρθρωσή του με βάση τις χαρακτηριστικές τάσεις της επέκτασης και, ταυτόχρονα, της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου.
Η αμφισβήτηση αυτή μεταφέρει το πρόβλημα στη σφαίρα του αξιοπερίεργου. Όχι τόσο εξαιτίας της ιδέας ότι φτάσαμε στο «τέλος της ιστορίας» και ότι θα ζούμε με συνεχείς περιοδικές κρίσεις στον αιώνα τον άπαντα. Ούτε εξαιτίας της συνακόλουθης ιδέας ότι η ζωή μας προσδιορίζεται από την κουλτούρα, άρα και από την τέχνη, και εντελώς άσχετα από τους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες που, γι’ αυτό, δεν τους συζητάμε. Αλλά εξαιτίας του εξής:  Στα 1971 0 Πεκέι, πρόεδρος της ΦΙΑΤ προβληματίζεται από το γεγονός ότι, ενώ ανέβαινε ο τζίρος, έπεφτε το κέρδος, εντελώς αντίθετα από τους ισχύοντες νόμους της πολιτικής οικονομίας. Συνέστησε τη Λέσχη της Ρώμης, επιστημονική ομάδα που ενδιαφέρθηκε για την πορεία της οικονομίας και η οποία ανέθεσε στους Μeadows και άλλους ειδικούς τη μελέτη του προβλήματος. Το 1972 γνωστοποιείται στους ηγέτες των βιομηχανικών χωρών το αποτέλεσμα της μελέτης, σύμφωνα με το οποίο υπάρχει η απειλή παγκόσμιας κρίσης από υπέρβαση των ορίων του βιομηχανικού συστήματος, άρα απειλή δομικής κρίσης. εδώ η συνέχεια

2 Σχόλια

Filed under Αρθρα, Αναλύσεις-Προτάσεις, Ανθρωπολογία, Επικαιρότητα, Θεωρία, Ιστορία

Πλατείες: Πεδία της κοινωνικής ανασυγκρότησης (του Σωτήρη Δημητρίου)

Πλατείες: πεδία της κοινωνικής ανασυγκρότησης

 

Στις πλατείες διαδραματίζεται σήμερα κάτι μοναδικό, μια βαθιά ιστορική τομή. Δίνεται τέλος στη διάλυση του κοινωνικού ιστού την οποία προκάλεσε η κοινωνία της κατανάλωσης με όλα τα μέσα που διέθετε. Τελείται ο επικήδειος της ομαδικής κατάθλιψης, του αυτισμού και της βίας που καλλιέργησε ο περιβόητος εκσυγχρονισμός του νεοφιλελευθερισμού. Γι’ αυτό στις πλατείες, μαζί με τις φωνές της οργής και της αγανάκτησης, αναδύονται και οι πρώτοι χαρμόσυνοι ήχοι ενός μεγάλου πανηγυριού που αχνοφαίνεται. Είναι οι γνωστοί στην ιστορία ήχοι της κοινωνίας που, όταν αναδιπλώνεται, σηματοδοτεί την παρουσία της με τραγούδια.

Στις πλατείες, σήμερα, η κοινωνία ανασυγκροτείται και αναστοχάζεται. Αναθεωρεί την παθογένεια και τις στρεβλώσεις που της επέφεραν οι δομές της εξουσίας. Αντιστρατεύεται τον αποκλεισμό από την ιστορία που της επέβαλαν αποκαλώντας την «μάζα». Επαναπροσδιορίζει τις δυνατότητές της και ανασηματοδοτεί τα βασικά της γνωρίσματα: α) την ιδιαίτερη οργάνωσή της ως ανώτερο δυναμικό σύστημα και β) τη θέση της μέσα στον κόσμο. Διαβάστε εδώ τη συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Αρθρα, Ανθρωπολογία, Εξισωτικές κοινωνίες, Θεωρία, Κοινωνία, Κοινότητα

Aπο-ανάπτυξη και Καπιταλισμός. O Anselm Jappe για την απο-ανάπτυξη

Ο Anselm Jappe θα μιλήσει την Πέμπτη 12 Μάη στο Μικρόπολις στη Θεσσαλονίκη, ενώ το συγκεκριμένο κείμενο θα περιληφθεί στο βιβλίο «Σημειώσεις της Στέπας» που θα κυκλοφορήσουν από τους συντρόφους των ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ

Anselm Jappe
Οπαδοί της αποανάπτυξης, ακόμη μια προσπάθεια…!

Ο λόγος περί «αποανάπτυξης» είναι μία από τις σπάνιες σχετικά νέες θεωρητικές προτάσεις που εμφανίστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες. Το τμήμα του κοινού που είναι σήμερα δεκτικό στο λόγο περί «αποανάπτυξης» είναι ακόμη αρκετά περιορισμένο. Ωστόσο, είναι αναμφίβολα αναπτυσσόμενο. Αυτό οφείλεται σε μια συνειδητοποίηση μπροστά στην ολοφάνερη πραγματικότητα ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού μάς οδηγεί σε μια οικολογική καταστροφή, και δεν θα λύσουν το πρόβλημα λίγα παραπάνω φίλτρα ή λίγο λιγότερο ρυπογόνα αυτοκίνητα. Διαχέεται μια δυσπιστία απέναντι στην ίδια την ιδέα ότι μια διαρκής οικονομική μεγέθυνση είναι πάντοτε επιθυμητή. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η δυσαρέσκεια σε σχέση με μια κριτική στον καπιταλισμό η οποία ουσιαστικά τον κατηγορεί για την άδικη κατανομή των προϊόντων του ή μόνο για τις «καταχρήσεις» του, όπως οι πόλεμοι και οι παραβιάσεις των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Το ενδιαφέρον για την έννοια της «αποανάπτυξης» εκφράζει την ολοένα και εντονότερη εντύπωση ότι το λάθος βρίσκεται στην ίδια την κατεύθυνση του ταξιδιού που έχει αναλάβει η κοινωνία μας, τουλάχιστον εδώ και μερικές δεκαετίες, και ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια «πολιτισμική κρίση» η οποία αφορά όλες τις αξίες της, ακόμη και στο επίπεδο της καθημερινής ζωής (λατρεία της κατανάλωσης, της ταχύτητας, της τεχνολογίας, κ.ά.). Εδώ η συνέχεια

1 σχόλιο

Filed under Απο-ανάπτυξη, Θεωρία