Η Πορτογαλία, εμείς και το Ευρώ…

Στην Πορτογαλία τα κόμματα του Μνημονίου πήραν πάνω από το 80% των ψήφων. Τι συμβαίνει εκεί; και ποιές είναι οι αναλογίες με την δική μας κατάσταση; Κατ’ αρχήν εκεί, μόλις τώρα μπαίνουν στο Μνημόνιο και δεν έχουν ακόμα την δική μας εμπειρία. Έτσι ο κόσμος βρίσκεται στην κατάσταση του σόκ που ήταν κι εδώ ο κόσμος πριν ένα χρόνο. Θα θυμάστε πως αρχικά, στις δημοσκοπήσεις, πολύς κόσμος ήταν θετικός με το Μνημόνιο και εδώ. Η μεταστροφή έγινε στην πορεία, όταν ο κόσμος είδε τα μέτρα, στην πράξη, να χειροτερεύουν την κατάσταση αντί να την βελτιώνουν. Όμως υπάρχουν και κάποιες διαφορές με την Πορτογαλία που πρέπει να επισημάνουμε.

Πρώτον η Πορτογαλία δεν έχει πελατειακό σύστημα και διαφθορά στο βαθμό που έχουμε εμείς. Έτσι η προπαγάνδα του «μαζί τα φάγαμε» εκεί, δεν έχει πέραση. Δεύτερον, επι ένα χρόνο και βάλε, πάρθηκαν μέτρα λιτότητας, πολύ σκληρά, ακριβώς για να αποφύγουν να μπούν στον μηχανισμό στήριξης και το δικό τους Μνημόνιο. Άρα δεν είναι απόλυτα ακριβές το επιχείρημα οτι δεν ξέρουν το τι τους περιμένει. Έτσι το μούδιασμα, η απογοήτευση και εντέλει η υποταγή στη μοίρα τους, μπορεί να εξηγηθεί για τους Πορτογάλους, στο επίπεδο της ιδεολογίας κι όχι σ’ αυτό της κοινωνικής εμπειρίας. Έχει σημασία να δούμε αυτή την ιδεολογία, γιατί αφορά και εμάς. Η ιδεολογία είναι ο μονόδρομος του Ευρώ και της ΕΕ.

Η αλήθεια είναι πως η είσοδος των φτωχών χωρών του Νότου στο Ευρώ συνοδεύτηκε απο μια ιδεολογία που έπιασε στον πολύ κόσμο. Η ιδεολογία έλεγε πως οι καθυστερημένες οικονομίες του Νότου (και στην δική μας περίπτωση και οι καθυστερημένες πολιτικές δομές, βλέπε «εκσυγχρονισμός») με την πρόσδεση στο Ευρώ, θα συνδέονταν με τον αναπτυγμένο Βορρά και θα αναπτύσσονταν όπως εκείνος. Αυτή η ιδεολογία έπαιρνε σαν δεδομένο, κάτι που ήταν απλά ζητούμενο, αλλά όχι η πραγματικότητα. Η ιδεολογία βάφτιζε σε οικονομική και πολιτική, μια ένωση που ήταν μόνο νομισματική. Αυτή η ιδεολογία έδινε ώθηση σε διάφορες πολιτικές δυνάμεις με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και το ΜΠΛΟΚΟ στην Πορτογαλία. Το ΜΠΛΟΚΟ στην Πορτογαλία το 2009 είχε πάρει κοντά στο 10% ένα ποσοστό απίστευτο για ένα κόμμα που ξεκίνησε από το 1,5% το 2002. Προχθές πήρε 5%.

 

Το πρόβλημα λοιπόν στην Πορτογαλία, όπως και στην Ελλάδα, δεν είναι οτι ο κόσμος αποδέχεται τα Μνημόνια, αλλά οτι απουσιάζει μια ρεαλιστική εναλλακτική πρόταση. Βέβαια αυτό στην Ελλάδα αρχίζει τώρα να αλλάζει, αλλά για πάνω από έναν χρόνο, όλοι λέγαμε «μα γιατί δεν ξεσηκώνεται ο κόσμος». Ίσως θα πρέπει να πάρουμε λοιπόν πιο σοβαρά υπόψη μας τον παράγοντα της ιδεολογίας. Όπως πολύ γλαφυρά αναλύει ο Δημήτρης Καζάκης (http://dimitriskazakis.blogspot.com/2011/06/blog-post_06.html), οι αστικές τάξεις, αλλά και οι μεσαίες τάξεις και οι αριστεροί διανοούμενοι στις χώρες του Νότου, για μια δεκαετία τώρα, είναι αναφανδόν υπέρ του Ευρώ. Το Ευρώ μπορεί φαινομενικά να ευνοεί κάποιες υπηρεσίες και κάποιες πλευρές του εμπορίου, στην ουσία όμως ευνοεί μόνο το ανεπτυγμένο βιομηχανικό κεφάλαιο του Βορρά, αλλά και το παγκόσμιο χρηματο-πιστωτικό κεφάλαιο, μέρος του οποίου είναι και Έλληνες καπιταλιστές. Η οικονομική ανάλυση είναι μια άλλη συζήτηση, και παραπέμπω στον Καζάκη. Εδώ ασχολούμαι κυρίως με την ιδεολογία: Οι πολυπληθείς μεσαίες τάξεις του Νότου, σε οικονομίες όπου κυριαρχούν οι υπηρεσίες, είδαν στο Ευρώ μια υπέρβαση του εθνικού και ταξικού τους κομπλεξισμού, που συντηρείται επί αιώνες, αλλά εκτινάχτηκε μετά το 1990 όταν και η απελευθέρωση των παγκόσμιων αγορών έδωσε τεράστια ώθηση στην κατανάλωση, στην πολιτισμική διάχυση των εμπορευμάτων και στον δανεισμό. Το ευρώ ήταν η κοσμοπολίτικη απάντηση στην χρόνια υπανάπτυξη. Με αυτή την ιδεολογία τράφηκαν οι ελπίδες μιας γενιάς για να «γίνουμε Ευρωπαίοι».

Αν και αυτές οι σκέψεις δεν εξαντλούν το ζήτημα, αν δούμε την επίδραση της ιδεολογίας στην πολιτική, θα καταλάβουμε γιατί στην Πορτογαλία η αριστερά δεν κατάφερε να αρθρώσει εναλλακτικό λόγο και γιατί στην Ελλάδα αδυνατεί να ακολουθήσει την αυθόρμητη εξέγερση των πλατειών και να συγκροτήσει εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Τα κομμουνιστικά κόμματα παραπέμπουν στην δευτέρα παρουσία, ενώ το ΜΠΛΟΚΟ και ο ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ εγκλωβίστηκαν στην κυρίαρχη ιδεολογία του Ευρωπαϊσμού, δηλαδή του καπιταλισμού με «ανθρώπινο πρόσωπο», βάζοντας τελικά και οι δυό χώροι την ιδεολογία πάνω από την πραγματικότητα.

Τελικά στην Ελλάδα, με την παρέμβαση και την δράση αυτόνομων, εξωκοινοβουλευτικών, προσωπικοτήτων και ομάδων, διαμορφώνεται ένα κίνημα εκτός της επίσημης αριστεράς, που θέτει το ζήτημα του Ευρώ στο επίκεντρο της πάλης. Μπροστά στην ανεργία, την ανέχεια και την φτώχεια τα ιδεολογήματα της δίκαιας Ευρώπης (δηλαδή του δίκαιου και φιλεύσπλαχνου καπιταλισμού), και οι λεβαντινο-ραγιαδισμοί που λέει κι ο Καζάκης, αρχίζουν επιτέλους να καταρρέουν.

Γιάννης Κ.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Ευρώπη, Πολιτική, Σκέψεις

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s