«Οικονομία των αναγκών» τίνος; Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Εξυπηρετεί τον καπιταλισμό. Δεν μπορεί να υπάρξει υπέρβαση του καπιταλισμού χωρίς αλλαγή της σχέσης μας με την τεχνολογία (Μέρος Β’)

1. Η Τεχνολογία στην υπηρεσία του καπιταλισμού

Στο πρώτο μέρος αυτού του άρθρου προσπάθησα να δείξω την δυσκολία υπέρβασης του καπιταλισμού που βρίσκεται στον εθισμό μας σε μια κουλτούρα των υποτιθέμενων «ανθρώπινων αναγκών». Υποστήριξα πως αυτές οι «ανάγκες» στην ουσία είναι αδιαχώριστες απο την ανάγκη των καπιταλιστών για κέρδος, και κανείς δεν μπορεί να πεί πως θα ήταν η εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών εαν ιστορικές συγκυρίες δεν επέτρεπαν την ανάπτυξη του καπιταλισμού στην βορειο-δυτική και κεντρική Ευρώπη απο τον 15 ο ως τον 19 ο αιώνα. Με πιο απλά λόγια: Ανθρώπινη ανάγκη είναι η τροφή, όμως δεν είναι ανθρώπινη ανάγκη να υπάρχουν 500 είδη άχρηστων κι επιβλαβών τροφών για παιδιά (σοκολάτες, γαριδάκια, πατατάκια, καραμελοειδή κλπ.) στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Αυτή η ανάγκη δεν είναι ανθρώπινη αλλά καπιταλιστική, μεταμφιεσμένη σε ανθρώπινη.

 Υποστήριξα ακόμα, πως η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη αλλά οτι η τεράστια πρόοδός της τα τελευταία 200 χρόνια δεν θα υφίστατο, εάν δεν την υποκινούσε το κίνητρο του κέρδους δηλαδή ο καπιταλισμός. Αυτό μπορεί να είναι μέν ένα επιχείρημα των καπιταλιστών για την υποτιθέμενη «πρόοδο» (βασιζόμενο στην ιδεολογία των «αναγκών») αλλά είναι αλήθεια. Αν κάποιος δεν είχε την προδοκία οτι θα κερδίσει πλούτο και κοινωνική αναγνώριση δεν θα επένδυε ποτέ σε τεχνολογική καινοτομία, ούτε θα γινόταν εύκολα εφευρέτης. Βέβαια αυτή η πρόδος δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την άγρια εκμετάλλευση της φύσης και την καταστροφή όσων πολιτισμών ήταν δεμένοι με αυτήν, αλλά αυτή την λεπτομέρεια επιμένουν να την συγκαλύπτουν οι απολογητές και του καπιταλισμού και της «προόδου» εν γένει.

 Αυτές οι απόψεις είναι αιρετικές σε σχέση με τον Μαρξισμό, γιατί ο Μαρξισμός πίστευε και πιστεύει στην «αντικειμενικότητα» της τεχνολογικής προόδου (και ως εκ τούτου και στον «ορθολογικό» άνθρωπο του διαφωτισμού). Στις αιρετικές απόψεις θα προσθέσω ακόμα μιά:

Δεν πιστεύω οτι ισχύει ο περίφημος νόμος της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους που διατύπωσε ο Μάρξ (Πολλοί Μαρξιστές, όπως ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου στο βιβλίο του «Επιστροφή στο μέλλον» υποστηρίζουν ακόμα, πως αυτός ο «νόμος» βρίσκεται πίσω απο την καπιταλιστική κρίση, εμμένοντας στην «αντικειμενική» θετικιστική ανάγνωση της ιστορίας, με νόμους και νομοτέλειες). Σύμφωνα με αυτόν το «νόμο» το κέρδος του καπιταλιστή προέρχεται κυρίως απο την υπεραξία της ζωντανής εργασίας, οπότε όταν προχωράει σε τεχνολογικό εκσυγχρονισμό κι αντικαθιστά τους εργάτες με μηχανές το κέρδος του πέφτει. Ο  «νόμος» αυτός, μια επινόηση του Μάρξ, για να στηρίξει την ιδιότυπη μηχανική σύλληψη του για την ιστορία (ένας εφευρέτης κι αυτός άλλωστε!), είναι απολύτως παράλογος! Γιατί ο καπιταλιστής να επένδυε σε μηχανές αν έπεφτε το κέρδος του; Δεν προέρχεται το κέρδος μόνον απο την υπεραξία του εργάτη, αλλά απο την συνολική επένδυση σε ζωντανή και μηχανική εργασία σε σχέση με το παραγόμενο προιόν. Αν το προιόν στην αγορά φτηνήνει λόγω της τεχνολογίας το κέρδος του καπιταλιστή αυξάνεται και δεν μειώνεται αφού αυξάνεται η ζήτηση. Η αντίφαση του καπιταλισμού δεν βρίσκεται σε αυτό. Η αντίφαση βρίσκεται στο οτι η τεχνολογία παράγει μέν όλο και περισσότερα προϊόντα αλλά παράγει και ανέργους οι οποίοι δεν μπορούν να τα αγοράσουν. Γι αυτό κι ο καπιταλισμός χρειάζεται καταναλωτές με αγοραστική δύναμη ακόμη κι αν δεν παράγουν τίποτα, έναν τομέα δηλαδή της οικονομίας που θα έχει ζημιά αντί για κέρδος.

Αυτός ο τομέας, όπως υποστήριξα στην προηγούμενη συνέχεια του άρθρου μου, είναι ο τομέας των υπηρεσιών και της διοίκησης-γραφειοκρατίας, ένας τομέας τόσο διογκωμένος στα δυτικά κράτη, που υποσκελίζει όλους τους άλλους παραγωγικούς τομείς, βιομηχανία, εξόρυξη και αγροτο-κτηνοτροφικό τομέα. Σε αυτόν τον τομέα ανήκουν οι υπηρεσίες, ιδιωτικές και δημόσιες. Όλες αυτές οι υπηρεσίες έχουν την τάση να είναι ή να γίνονται ζημιογόνες, ακριβώς γιατι οι καπιταλιστές βρήκαν τον τρόπο να μετακυλίουν στην κοινωνία, μέσω των υπηρεσιών, την πτωτική τάση στο κέρδος τους, μαζί με την παλιά μέθοδο της υπερεκμετάλλευσης της φύσης και του εξαρτημένου «τρίτου» κόσμου.

Η γιγάντωση του τομέα των υπηρεσιών δεν δικαιολογείται απο καμμιά οικονομική μαρξιστική θεώρηση. Πάρτε για παράδειγμα το ποδόσφαιρο, το χόλυγουντ, την μουσική βιομηχανία. Μιλάμε για δεκάδες, εκατοντάδες δισεκατομμύρια παγκόσμιο κύκλο εργασιών. Στην Ελλάδα υπάρχουν 12-15 αθλητικές εφημερίδες που συντηρούν πάνω απο 1000 εργαζόμενους δημοσιογράφους (;). Όλο αυτό το πανηγύρι του άχρηστου πλούτου (ο εβδομαδιαίος μισθός ενός  ακριβού ποδοσφαιριστή θα μπορούσε να συντηρήσει 1000 φτωχούς αγρότες στην Αφρική για 10 χρόνια!) δεν εξυπηρετεί τίποτε άλλο απο την συντήρηση στρωμάτων καταναλωτών που θα καταναλώνουν τα προιόντα που παράγουν και διακινούν οι καπιταλιστές. Απο τότε που εμφανίστηκε η βιομηχανία της ψυχαγωγίας δεν πέρασε καμμιά δική της κρίση, δεν υπέστη καμμιά πτωτική τάση στο κέρδος της και δεν σταμάτησε να επεκτείνεται σε νέους τομείς και τόπους. Η τεχνολογία είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης αυτής της βιομηχανίας. Χωρίς την τεχνολογία δεν θα ήταν καν δυνατή. Παρόλα αυτά οι θέσεις εργασίας που χάνονται σε αυτήν δεν έχουν καμμιά επίπτωση στο κέρδος του καπιταλιστή, εφόσον αυξάνονται οι αγοραστές-καταναλωτές.

2. Ο καπιταλισμός δεν μπορεί να ζήσει χωρίς καταναλωτές

Ακόμα και στην υποθετική περίπτωση που τα πάντα στη γή παράγονταν απο μηχανές χωρίς την παρέμβαση ανθρώπινου χεριού, ο καπιταλισμός δεν θα είχε κανένα πρόβλημα με το κέρδος του, αρκεί να υπήρχαν αγοραστές για τα προ’ι’όντα και τις υπηρεσίες του. Αυτό σημαίνει απλά πως η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν θα ανατρέψει αυτόματα τον καπιταλισμό όπως φαντάστηκαν οι μαρξιστές. Απο την άλλη πλευρά βέβαια, αυτή η υποθετική περίπτωση των μηχανών που παράγουν και των ανθρώπων που καταναλώνουν σκαλώνει σε ένα πρόβλημα: κάποιοι θα κατασκευάζουν τις μηχανές κι αυτές με την σειρά τους, απο κάποια υλικά θα είναι φτιαγμένες. Αυτό το πρόβλημα ο καπιταλισμός το λύνει με τον εξής τρόπο: μεταφέρει την παραγωγή στον τρίτο κόσμο όπου οι άνθρωποι δουλεύουν σαν σκλάβοι, ενώ παράλληλα συνεχίζει να απομυζά και να καταστρέφει τους φυσικούς πόρους σε αυτές τις ίδιες χώρες, όπως έκανε πάντα.΄

Έτσι η παλιά ταξική σύγκρουση μεταξύ εργατών και βιομηχάνων στην ίδια χώρα μετατρέπεται σε ταξική σύγκρουση μεταξύ της ανεπτυγμένης δύσης και του τρίτου κόσμου. Μόνο που αυτή η σύγκρουση έχει φοβερά πλεονεκτήματα για τους καπιταλιστές! Η εργατική τάξη είναι πολύ μακρυά και δεν τους απειλεί! Έρχεται αντιμέτωπη με τα ντόπια πληρωμένα καθεστώτα κι όχι με τους ίδιους. Δεν είναι η ίδια καταναλωτής των προϊόντων που παράγει, άρα δεν επηρεάζει στο ελάχιστο (ως καταναλωτής) το κέρδος των καπιταλιστών. Δεν μπορεί να εξεγερθεί, αφού είναι διασπαρμένη σε διάφορες χώρες και το ξεροκόματο-μεροκάματο που παίρνει λειτουργεί ως ανάχωμα στην απόλυτη φτώχεια που την περιβάλλει. Απο την άλλη τα πρώην εργατικά στρώματα στην μητρόπολη, δεν διεκδικούν τίποτα άλλο απο το δικαίωμά τους στην κατανάλωση, στον μισθό και «την αγοραστική δύναμη»,στην δυνατότητα να απολαμβάνει τα καλά του συστήματος, στην διαιώνιση δηλαδή του καπιταλισμού! Κανείς λοιπόν δεν φαίνεται να αμφισβητεί το σύστημα! Πως λοιπόν αυτό μπορεί να αλλάξει; όταν ούτε διαβρώνεται απο μέσα απο υποτιθέμενους οικονομικούς νόμους, ούτε αμφισβητείται απ΄έξω;

3. Ο τύπος ανθρώπου που δημιούργησε ο καπταλισμός και πως να τον αλλάξουμε

Όπως είχα πει και στην προηγούμενη συνέχεια, το σύστημα δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν καταργηθεί η ατομική ιδιοκτησία, η μισθωτή εργασία, αλλά και τα μεγάλα κρατικά σύνολα που απαιτούν υπαλληλία και γραφειοκρατία. Όμως τα μεγάλα σύνολα, δεν δημιουργούν μόνο κράτος και γραφειοκρατία, δημιουργούν και τεχνολογία. Στην ουσία ο καπιταλισμός άνθησε με την μεγάλη συγκεντροποίηση και εντατικοποίηση της παραγωγής. Τα πιο μεγάλα σύνολα μετά το κράτος, ήταν (και είναι ακόμα) τα εργοστάσια και τα μεγάλα δίκτυα της ενέργειας και των μεταφορών. Αυτά τα εργοστάσια κι αυτά τα δίκτυα παράγουν τα τεχνολογικά αγαθά που «απολαμβάνει» ο σύγχρονος δυτικός άνθρωπος. Αν υποθέσουμε λοιπόν οτι μπορούμε να καταργήσουμε το κράτος, την μισθωτή εργασία και την ιδιοκτησία, φτιάχνοντας μικρές κοινότητες αυτοδιαχείρησης, τι θα κάνουμε με την τεχνολογία;

Η απάντηση είναι οτι δεν μπορούμε να καταστρέψουμε την τεχνολογία, γιατί σε αυτήν βρίσκεται συσσωρευμένη ανθρώπινη εργασία και γνώση που παρόλο που εξυπηρέτησε τον καπιταλισμό, δεν ανήκει σε αυτόν. Ανήκει στους ανθρώπους που την παρήγαγαν και με αυτή την έννοια η τεχνολογία ανήκει στους παραγωγούς της κι όχι στους ιδιοκτήτες της. Αν καταστρέφαμε την τεχνολογική βάση θα ήταν σαν να καταστρέφαμε τις σοδειές απο τα χωράφια όταν τα απαλλοτριώναμε απο τους ιδιοκτήτες τους (οφείλω αυτή την σκέψη σε μια συζήτηση με τον Σωτήρη Δημητρίου). Χρειάζεται όμως να καταστρέψουμε την σχέση μας με την τεχνολογία, αυτή που εξέθρεψε τον σύγχρονο καταναλωτή-άνθρωπο που είναι και ο στυλοβάτης του καπιταλισμού. Κι όχι μόνον αυτό. Χρειάζεται να λύσουμε την αντίφαση μικρής αυτοδιαχειριζόμενης κοινότητας και μεγάλης παραγωγικής αλυσίδας που απαιτούν κάποια τεχνολογικά προϊόντα.

Το μοντέλο του σύγχρονου ανθρώπου που έστησε ο καπιταλισμός είναι το μοντέλο του «αφεντικού». Δεν μιλάω εδώ για το αφεντικό ως ιδιοκτήτη μιας επιχείρησης. Μιλάω για το αφεντικό ως τον τύπο ανθρώπου που οι άλλοι του καλύπτουν τις βασικές του ανάγκες, τον τύπο ανθρώπου που νιώθει (και αυτό είναι το μέτρο της κοινωνικής του επιτυχίας) οτι μπορεί με τα λεφτά του να αγοράσει όλες τις υπηρεσίες και τα μέσα για να ζει άνετα (οφείλω αυτή την ιδέα στον Ηλία Βάκη).  Η τεχνολογία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην δημιουργία αυτού του τύπου ανθρώπου. Κάποιος μπορεί να δουλεύει στη μισθωτή εργασία για οκτώ και δέκα και δώδεκα ώρες, αλλά η αίσθηση που έχει οτι με τα λεφτά που βγάζει μπορεί να αγοράσει ένα αυτοκίνητο, τηλεόραση, ηλεκτρικές συσκευές, να μισθώσει τεχνίτες να του φτιάξουν το σπίτι, και να καταναλώσει ρούχα και τροφή, δραστηριότητες στις οποίες νιώθει κυρίαρχος, ή αλλιώς «αφεντικό» τον κάνει να υποθηκεύει όλον του τον χρόνο, όλη του την ζωή στην μισθωτή εργασία. Αυτό βέβαια δεν μπορεί να συμβεί στο τρίτο κόσμο όπου εκατοντάδες εκατομμύρια εργάτες αμείβονται με 1 δολάριο την ημέρα. Συμβαίνει όμως στον δυτικό κόσμο, και μάλιστα το «εργατικό κίνημα» παλεύει για να μην σταματήσει ποτέ να συμβαίνει.

Η αλλαγή της σχέσης με την τεχνολογία, αν δεχτούμε οτι δεν πρέπει να την καταστρέψουμε, πρέπει να κατευθυνθεί στην καταστροφή του μοντέλου του «αφεντικού» και στην υποκατάστασή του με το μοντέλο του παραγωγού. Δηλαδή οι ίδιοι οι άνθρωποι να παράγουν την τεχνολογία που χρειάζονται. Όταν αυτό συμβεί, τότε η σχέση μας με την τεχνολογία θα αλλάξει ριζικά. Γιατί όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι παράγουν την τεχνολογία κι όχι κάποιοι άλλοι γι αυτούς, είναι μάλλον απίθανο να τρώνε τον χρόνο τους για να παράγουν άχρηστα σκουπίδια που σήμερα εξυπηρετούν μόνο το κεφαλαιοκρατικό κέρδος. Πως θα γίνει αυτό όμως; Να πως:

4. Ομοσπονδίες αναρχικών κοινοτήτων

Οι αυτοδιαχειριζόμενες κομμούνες του μέλλοντος, αν πράγματι θέλουμε να διατηρήσουμε την τεχνολογία και να μην γυρίσουμε στον μεσαίωνα, δεν μπορούν να είναι αποκλειστικά αγροτικές. Πολλά απο τα αυτο-διαχειριστικά πειράματα στηρίζονται στην κάλυψη των βασικών αναγκών των μελών τους απο τους ίδιους. Όντως, μια κοινότητα εκατό ανθρώπων μπορεί να παράγει μόνη της τα κηπευτικά τα φρούτα, τα δημητριακά  και τα πουλερικά της, ενώ θα μπορούσε να ράβει και τα ρούχα της και να χτίζει και τα σπίτια της. Δεν θα μπορούσε όμως ταυτόχρονα να κατασκευάζει και αυτοκίνητα ή τηλεοράσεις, γιατί ο χρόνος εργασίας δεν φτάνει για όλα αυτά…Κάποιος θα μπορούσε να πεί πως θα μπορούσε κάπου εκεί κοντά να υπήρχε μια κομμούνα εργοστασίου αυτοκινήτων που θα αντάλασσε αυτοκίνητα με ντομάτες και δημητριακά. Αυτό είναι πιθανό για ένα προϊόν, αλλά μάλλον απίθανο για όλα τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.

Απο την άλλη, δεν θέλουμε μια κοινωνία οπου κάποιοι θα είναι μια ζωή αγρότες και κάποιοι άλλοι μια ζωή εργάτες. Δεν θέλουμε μια κοινωνία οπου κάποιος θα κάνει το ίδιο πράγμα σε όλη του τη ζωή, γιατί μια τέτοια κοινωνία είναι πολύ αμφίβολο το αν θα είναι πιο ελκυστική απο τον καπιταλισμό.

Η λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι πιθανό να βρίσκεται στο εξής σχήμα: Πολλές αναρχικές κοινότητες που πιθανόν να καλύπτουν τις πρωτογεννείς τους ανάγκες μόνες τους, συνενώνονται σε ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες με συνολικό αριθμό μελών όχι μεγαλύτερο απο εκείνον που θα παραβίαζε τα όρια της άμεσης δημοκρατίας (πχ. στα όρια των σημερινών νομών, επαρχιών ή δήμων με ανώτατο όριο τις 50.000). Αυτές οι ομοσπονδίες ή συνομοσπονδίες αποφασίζουν μόνες τους και αμεσοδημοκρατικά ποιές ακριβώς τεχνολογικές ανάγκες έχουν και διατηρούν ή χτίζουν τα αντίστοιχα εργαστήρια-εργοστάσια δανειζόμενοι τεχνογνωσία αν χρειαστεί απο άλλες συνομοσπονδίες. Οι εργάτες, τεχνικοί και επιστήμονες που δουλεύουν σε αυτά τα εργοστάσια δεν είναι μόνιμοι αλλά επανδρώνονται περιοδικά και κυκλικά απο όλα τα μέλη των κοινοτήτων. Το ίδιο ισχύει για όλες τις παραγωγικές εργασίες. Όλοι δουλεύουν κυκλικά σε όλες τις δουλειές.

Μια τέτοια κοινωνική δομή προυποθέτει την κατάργηση ή καταστροφή των μεγάλων πόλεων με την μορφή που έχουν σήμερα, αφού καμμιά αναρχική ομοσπονδία δεν πρέπει να είναι αποκλειστικά αγροτική, ή αποκλειστικά βιομηχανική. Η ιδέα είναι ίσως ακόμα ατελής. Οπωσδήποτε βέβαια προυποθέτει κοινωνική επανάσταση και την γρήγορη εξάπλωση αυτής της δομής σε πολλές δεκάδες αναρχικές ομοσπονδίες αφού στην αρχή ο καπιταλισμός θα είναι τεχνολογικά και καταναλωτικά ισχυρότερος. Ωστόσο μια κοινωνία με ισότητα, αυτο-οργάνωση και τεχνολογία (κατι που δεν έχει υπάρξει ποτέ ως τώρα-εξισωτικές κοινωνίες υπήρξαν, αλλά με χαμηλή τεχνολογία και απλό καταμερισμό εργασίας) θα είναι ηθικά και ουσιαστικά, ασύγκριτα ανώτερη απο τον καπιταλισμό.

Γιάννης Κ.

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Σκέψεις

One response to “«Οικονομία των αναγκών» τίνος; Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Εξυπηρετεί τον καπιταλισμό. Δεν μπορεί να υπάρξει υπέρβαση του καπιταλισμού χωρίς αλλαγή της σχέσης μας με την τεχνολογία (Μέρος Β’)

  1. για μια ικανοποιητική εξήγηση απο Μαρξιστική σκοπιά του νόμου της μείωσης του ποσοστού κέρδους, δείτε εδώ στο Ριζοσπάστη

    http://www2.rizospastis.gr/page.do?publDate=3/10/2010&id=12721&pageNo=19&direction=1

    Αυτή η εξήγηση θα ήταν σωστή, αν σε αυτόν τον κόσμο υπήρχαν μόνο εργοστάσια κι εργαζόμενοι. Αγνοεί παντελώς την σφαίρα της κυκλοφορίας, την αγορά, την κατανάλωση.

    Η όποια πτώση του ποσοστού κέρδους μπορεί να προέλθει απο την μεταβολή του οργανικού κεφαλαίου που λέει ο αρθρογράφος του Ριζοσπάστη, αντιμετωπίζεται και με καινοτομίες και με μείωση του κόστους εργασίας, αλλά κυρίως αντιστρέφεται με την αύξηση της κατανάλωσης. Πολύ απλά το κέρδος μεγαλώνει κι εξισσοροπεί την πτωτική του τάση, αν ο καπιταλιστής έχει αγορές για να πουλήσει όλο και πιο πολλά προιόντα. Αυτό που φοβάται ο καπιταλιστής δεν είναι η πτωτική τάση του κέρδους λόγω της καινοτομίας, αλλά το να μην υπάρχουν πελάτες να αγοράσουν τα προϊόντα του. Γι αυτό και η πολιτική και κοινωνική πάλη συνεχώς μετατοπίζεται απο το εσωτερικό των επιχειρήσεων στην κυκλοφορία στην αγορά…αφού υπάρχουν σήμερα πολύ λιγότεροι εργάτες απο την εποχή του Μαρξ, και πολλοί περισσότεροι πελάτες-καταναλωτές. Ο καπιταλισμός δεν έχει διόλου αποδυναμωθεί!

    Δηλαδή αυτό που ο Μαρξιστικός μεσσιανισμός είδε σαν το δρόμο για τον σοσιαλισμό: Συνεχής τεχνολογική «πρόοδος». Συνεχής παραγωγή αγαθών. Υπερπροσφορά (που γεννά και τις κρίσεις όταν μειώνεται η ζήτηση) δεν φέρνει κανένα σοσιαλισμό. Απλά καταστρέφει την φύση και αναπαράγει τον καπιταλισμό. Έτσι όταν οι εργαζόμενοι παλεύουν για την διατήρηση και επέκταση της κατανάλωσης, στην ουσία παλεύουν για την διατήρηση κι όχι για την ανατροπή του καπιταλισμού.
    Η ΜΑΖΙΚΉ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΥΦΑΣΜΕΝΗ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ και δεν οδηγεί σε κανένα άλλο σύστημα εκτός απο αυτόν. Δεν είναι μια αντικειμενική διαδικασία αναπόφευκτης προόδου. Οδηγεί απλά στην καταστροφή του πλανήτη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s