Τι να κάνουμε; (Του Γιάννη Κ.)

α. κάποια ζητήματα πραγματικότητας

Tα χαρακτηριστικά της μετα-ΔΝΤ εποχής αρχίζουν σιγά σιγά να αναδυκνείονται: Χαμηλά εισοδήματα, ύφεση, ανεργία και ανατροπή των δοσμένων ισορροπιών και σχέσεων στο πολιτικό-οικονομικό σύστημα. Το τελευταίο θα μπορούσε να είναι και θετικό αν οδηγούσε σε μια ρήξη με το παρελθόν, δηλαδή στην ανατροπή της διαφθοράς και της πελατειακής κοινωνίας που ζούμε τα τελευταία 35 χρόνια (δηλαδή πολλοί απο μας για ολόκληρη την ενήλικη ζωή μας). Τα προβλήματα εδώ όμως είναι τρία (και τα τρία αλληλένδετα αλλά διακριτά μεταξύ τους):

1. Οι δυνάμεις εκείνες που θα μπορούσαν να πρωτοστατήσουν σε μια προσπάθεια ανασυγκρότησης σε αντι-καπιταλιστική, δημοκρατική κατεύθυνση, δηλαδή τα συνδικάτα και τα κόμματα της αριστεράς είναι βουτηγμένες οι ίδιες στην διαφθορά, την συναλλαγή, τον ατομισμό και την πελατειακή-γραφειοκρατική διευθέτηση. Αυτό όχι μόνο εμποδίζει την συσπείρωση ευρύτερων ομάδων ανθρώπων στην πάλη κατά των μέτρων, αλλά κυριώς εμποδίζει αυτές τις δυνάμεις να οργανώσουν και να συντονίσουν αυτήν την πάλη, αφού είχαν μάθει να λειτουργούν μόνο συντεχνιακά και γραφειοκρατικά, σε συνενόηση κι όχι σε ρήξη με την κεντρική εξουσία.

2. Η ταξική διάρθρωση της ελληνικής κοινωνίας ύστερα απο 35 χρόνια αποβιομηχάνισης-αποπαραγωγικοποίησης έχει αλλοιωθεί σε βάρος της παραγωγικής εργασίας και σε όφελος παρασιτικών, αντιπαραγωγικών στρωμάτων με υπερδιόγκωση του τριτογεννούς τομέα της οικονομίας (=υπηρεσίες) με αποτέλεσμα η «εργατική τάξη» να είναι είτε μειοψηφία στον πληθυσμό είτε εντελώς εκτός συστήματος (=μετανάστες και μαύρη εργασία). Η υποβάθμιση της ζωής μεσαίων στρωμάτων πέρα απο το οτι γίνεται σταδιακά (θα χτυπήσει περισσότερο τα παιδιά τους παρα τους ίδιους) συναντά και μια αλλοιωμένη-ατομικιστική συνείδηση η οποία αρνείται να δεί την πραγματικότητα κι ελπίζει οτι «κάτι θα γίνει τελικά» και πως «σε ένα-δυό χρόνια τα πράγματα θα είναι καλύτερα».

3. Η κατεύθυνση των μέτρων που κινείται αποκλειστικά και μόνο στην εξυπηρέτηση των πιστωτών με κάθε μέσο, καθώς και η απουσία μιας «πατριωτικής» αστικής τάξης στην Ελλάδα, αποκλείει το ενδεχόμενο αναζωογόνησης της οικονομίας μέσω εφεδρικών παραγωγικών τομέων (με δικτύωση-ενίσχυση μικρών επιχειρήσεων ενός τομέα, η νέα συσσώρευση σε έναν άλλο τομέα κλπ.) ενώ η συμμετοχή στο ευρώ αποκλείει κάθε νομισματική παρέμβαση στο εμπορικό ισοζύγιο (όπως έγινε σε Αργεντινή, Τουρκία κλπ.) 

β. να ανατρέψουμε το σύστημα, αλλά πώς;

Αν δούμε την παρούσα κρίση ως σύμπτωμα ενός ολόκληρου συστήματος που δεν είναι ελληνικό αλλά παγκόσμιο, κι αν πάψουμε να τσιμπάμε στην προπαγάνδα του ΠΑΣΟΚ οτι εμείς φταίμε για την κρίση, θα πρέπει να αναζητήσουμε κι εκείνα τα εργαλεία υπέρβασής της που δεν περιορίζονται απλά σε μια ανακατανομή των βαρών, αλλά στοχεύουν στον μηχανισμό που παράγει τις κρίσεις. Αν και υποτίθεται οτι γνωρίζουμε οτι αυτός ο μηχανισμός είναι ο ίδιος ο καπιταλισμός, δηλαδή το σύστημα όπου η μέγιστη κοινωνική αξία και ο κύριος μοχλός κίνησης της κοινωνίας είναι η παραγωγή κέρδους, δεν φαίνεται οτι βρίσκουμε έναν τρόπο να πείσουμε την πλειοψηφία της κοινωνίας πως 1. αυτή είναι η αιτία των κρίσεων, 2. μια άλλη κοινωνία χωρίς την υπέρτατη αξία του κέρδους είναι εφικτή.

Όπως έχω γράψει και αλλού σε αυτό το blog, δεν πιστεύω πως η «κοινωνία» θα πειστεί ποτέ ούτε για το (1. ) ούτε για το (2.)  όσο κάποιοι κινούνται μέσα στα πλαίσια του «κοινοβουλευτικού αγώνα» της πειθούς και της προπαγάνδας (οι αριστεροί) ή κάποιοι άλλοι κινούνται μέσα σε αποστειρωμένες και αποκλεισμένες, κλειστές κοινότητες πολιτικού ακτιβισμού (οι αναρχικοί). Πρώτον δεν υπάρχει «κοινωνία» γενικά, αλλά διαφορετικού είδους κοινωνικές εμπειρίες, ταξικές, οικολογικές, επαγγελματικές, ηλικίας, φύλου, καταγωγής κλπ. που δημιουργούν διαφορετικές «κοινωνικές συνειδήσεις».  Οι συνειδήσεις αυτές ζούν σε διαφορετικούς «κόσμους» και για όσο διάστημα αυτοί οι κόσμοι δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, δεν μπορούμε να μιλάμε ούτε για «κοινωνία», ούτε για «αλλαγή της κοινωνίας». Ο καθένας καταλαβαίνει με αυτούς τους όρους τελείως διαφορετικά πράγματα.

Δεύτερον, μέσα απο την συναίνεση αστών-μικροαστών και την πελατειακή εξάρτηση των υπαλλήλων απο τους διευθυντές, των διευθυντών απο τους πολιτικούς και των πολιτικών απο τους επιχειρηματίες, η τάξη των καταπιεσμένων, η τάξη αυτών που δεν έχουν τίποτα να χάσουν εκτός απο τις αλυσίδες τους, είναι μειοψηφία στην κοινωνία! Aυτή είναι μια ριζική διαφορά σε σχέση με την εποχή που διαμορφώθηκαν τα διάφορα εργατικά κινήματα του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Μπορεί βέβαια σε παγκόσμιο επίπεδο οι ‘κολασμένοι» να είναι μια τεράστια πλειοψηφία, στις δυτικές κοινωνίες όμως, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ, είναι πια μειοψηφία.

Αυτή μάλιστα η μειοψηφία συνήθως έως τώρα στην Ελλάδα, ελκόταν μάλλον απο τα αστικά κόμματα παρά απο την αριστερά ή τους αντεξουσιαστές (για να βρεί στον ήλιο μοίρα, για να μπεί στο σύστημα). Αυτό που είναι αισιόδοξο στην παρούσα συγκυρία είναι οτι ένα κομμάτι αυτής της μειοψηφίας δραστηριοποιείται σήμερα στα πρωτοβάθμια σωματεία. Κι αυτό που φαίνεται να αλλάζει σήμερα είναι η σύνθεση αυτής της μειοψηφίας (όχι όμως ακόμα η αριθμητική της δύναμη), καθώς όλο και πιο πολλοί νέοι και νέες, σε σχέση με παλιότερα εισέρχονται σε αυτήν. Παρόλα αυτά, ούτε η αριστερά, ούτε οι αντεξουσιαστές, ούτε και κανείς άλλος, σήμερα,δεν εκπροσωπεί αυτήν την μειοψηφία.

γ. η ανάγκη για ιδεολογική υπέρβαση: Τα κράτη, τα έθνη, οι οργανισμοί, οι εταιρίες και οι μεγάλες οντότητες-οι θεοί της εποχής μας- προστατεύουν τον καπιταλισμό και δεν υπάρχουν για τίποτ’ άλλο…

Συστατικό στοιχείο της συναίνεσης και της υποταγής των αδικημένων στο σύστημα, είναι η μισο-ψευδής, μισο-αληθής (γίνεται ψευδής ή αληθής ανάλογα με τον βαθμό συμμετοχής του καθενός στο σύστημα) συνείδηση, οτι όλοι ανήκουμε στην ίδια κοινωνία, στο ίδιο κράτος, στο ίδιο έθνος, στον ίδιο οργανισμό ή εταιρία κι όλες αυτές οι μεγάλες οντότητες φροντίζουν για  μας όπως ο θεός φροντίζει για τους πιστούς του σε μια θεοκρατική κοινότητα. Είναι σαφές πως σε ένα σύστημα οπου ο βουλευτής διορίζει, ο διευθυντής χαρίζει υπερωρίες, ο υπουργός δωρίζει μετατάξεις και μεταθέσεις ο εφοριακός κι ο μπάτσος σβήνουν πρόστιμα, ο πολεοδόμος άδειες, ο γιατρός μίζες κλπ. αυτή η θεοποίηση του κράτους και της γραφειοκρατίας ενισχύεται και εμπεδώνεται. Αυτή την στιγμή όλα τα κοινωνικά στρώματα που έπαιξαν σε αυτό το παιχνίδι είναι αδρανή, ενώ όλοι όσοι δεν έπαιξαν έτσι κι αλλιώς δεν έχουν εκπροσώπηση στο πολιτικό παιχνίδι ούτε τώρα, ούτε είχαν ποτέ.

Αν υπάρχει σήμερα μια δυνατότητα, μια ελπίδα, δεν είναι να εκπροσωπηθούν οι πιο αδύναμοι απο νέες γραφειοκρατίες ή να ενταχθούν σε νεα εθνικά, κοινωνικά και ταξικά ιδεώδη, αλλά το αντίθετο: να πάρουν την ζωή τους στα χέρια τους. Αυτό δεν μπορεί να γίνει, και δεν θα γίνει, με αναδιάταξη, με νέα κόμματα, με νέες εκπροσωπήσεις. Πόσο μάλλον, που ακόμα και στο επίπεδο της εκπροσώπησης, αυτοί που ακόμα και τώρα, δεν έχουν τίποτα να χάσουν (σπίτι, αυτοκίνητο, εξοχικό,- δεν το λέω απαξιωτικά αλλά αντικειμενικά) είναι μειοψηφία στην κοινωνία. Ποιός λοιπόν είναι ο δρόμος για την μειοψηφία των καταπιεσμένων, αν δεν είναι (που δεν είναι) η «πολιτική εκπροσώπηση» στο κράτος, η «ταξική» στο έθνος, η «συνδικαλιστική» στην επιχείρηση κλπ. κλπ.;

Εφόσον όλοι αυτοί (εμείς) κι όσοι σιγά σιγά πέφτουν σε αυτήν την κοινωνική κατάσταση, πρέπει κάπως να ζήσουμε, η λύση είναι να πάρουμε όσα μέσα παραγωγής μπορούμε να πάρουμε, στα χέρια μας, χωρίς επανάσταση και χωρίς πολιτική πάλη. Να μαζευτούμε, να φτιάξουμε συλλογικότητες και να αξιοποιήσουμε όσες γνώσεις και μέσα έχουμε, για να οργανώσουμε αυτοδιαχειριστικές κοινότητες-εταιρίες παραγωγής, διανομής και υπηρεσιών, με σκοπό την αξιοπρεπή μας διαβίωση κι όχι το κέρδος. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει και μέσα στον χώρο της αγοράς, αξιοποιώντας την αχίλλειο φτέρνα της, τις τιμές. Να φτιάξουμε ανταγωνιστικές στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες παραγωγής, διανομής και υπηρεσιών με πολύ χαμηλό κόστος. Να χτυπήσουμε τους καπιταληστές όπου και όπως μπορούμε με τα ίδια τους τα μέσα Αφού τα μέλη των αυτοδιαχειριζόμενων εταιριών εξασφαλίζουν μια αξιοπρεπή διαβίωση, όλα τα υπόλοιπα «κέρδη» να επανεπενδύονται σε νέες αυτοδιαχειριζόμενες εταιρίες κι όχι σε ατομική ιδιοποίηση. Με αυτόν τον τρόπο αυτός ο τρόπος οικονομίας θα μπορεί να διαδίδεται και να ανταγωνίζεται την καπιταλιστική. Ουσιαστικές αρχές είναι μόνο δύο: 1.Όχι κέρδος. Αξιοπρεπής διαβίωση για όλους 2. Όχι κράτος. Συνενόηση των αυτόνομων ομάδων παραγωγών μεταξύ τους.

Κανείς σήμερα δεν σκέφτεται να ξεκινήσει κάτι τέτοιο. Όλοι σκέφτονται με όρους πολιτικής ή συνδικαλιστικής πάλης.  Οι άνεργοι όμως (ανεξαρτήτου ηλικίας) οι εξαθλιωμένοι συνταξιούχοι και οι νέοι, ίσως σε λίγο διάστημα δεν θα έχουν και τίποτ’ άλλο για να επιβιώσουν. Ας αρχίσουμε λοιπόν απο τώρα…

Γιάννης Κ.

Advertisements

11 Σχόλια

Filed under Αναλύσεις-Προτάσεις

11 responses to “Τι να κάνουμε; (Του Γιάννη Κ.)

  1. κ.κ.

    Ωραία Γιάννη. Όμως:
    1) Αν δεν έχεις αρχικό κεφάλαιο, δύσκολα μπορείς να ξεκινήσεις κάτι. Άρα αυτοί που δεν έχουν πραγματικά τίποτα, δύσκολα μπορούν να στήσουν το οτιδήποτε.
    2) Εδώ όμως έχω να πω πως υπάρχουν και άνθρωποι από αυτούς που θεωρείς πως δεν έχουν οι ίδιοι προβλήματα επιβίωσης, που έχουν σπίτι κ.λ.π. και που όμως θέλουν να στηρίξουν με κάποιο τρόπο. Αυτό το βλέπουμε με πολλά παραδείγματα π.χ. όσοι συμμετείχαν στην αποστολή στη Γάζα. Για τον ίδιο λόγο υπάρχουν υγιείς δυνάμεις ή μόνο άτομα, ακόμα και στο κοινοβούλιο, στην τοπική αυτοδιοίκηση και σε άλλους χώρους π.χ. διανοούμενοι. Μπορεί να είναι λίγοι, αλλά υπάρχουν. Τι σημασία έχει αυτό; Μα πως μπορούν να βοηθήσουν με κάποιο τρόπο. Δεν πρέπει να αποκλείουμε εκ των προτέρων τους ανθρώπους.
    3) Υπάρχουν ήδη τέτοιες κοινότητες που προτείνεις π.χ. όταν σε μια αγροτική περιοχή μαζεύονται οι γυναίκες του χωριού και κάνουν συνεταιρισμό και φτιάχνουν γλυκά κουταλιού και μαρμελάδες ή πίττες και τις πουλάνε απευθείας οι ίδιες επί τόπου ή σε κάποια καταστήματα του συνεταιρισμού. Υπάρχουν τέτοια παραδείγματα στην Ελλάδα. Ή αν σε ένα νησί διαχειρίζονται οι ίδιοι οι κάτοικοι ένα πλοίο για την εξυπηρέτηση των αναγκών της σύνδεσης τους με άλλα λιμάνια. Νομίζω κάτι τέτοιο προτείνεις. Αυτό είναι δύσκολο να γίνει σε άλλους τομείς, αλλά αν γνωρίζεις καλά ένα αντικείμενο, μπορείς να το προτείνεις συγκεκριμένα. Έχω την εντύπωση πως υπάρχουν ακόμα και τοπικές τράπεζες, και δεν ξέρω γιατί αυτό δεν μπορεί να επεκταθεί.
    4) το σημαντικότερο: Σε όλα αυτά τα παραδείγματα, κάτι συνδέει τους ανθρώπους, όχι μόνο η φτώχια τους. Τους συνδέει ένας τόπος προπάντων, ή τα κοινά ενδιαφέροντα τους ή ένα κοινό αντικείμενο που το γνωρίζουν καλά, ή, πράγμα σύνηθες, είναι μέλη της ίδιας οικογένειας. Γι αυτό το λόγο στις μεγαλουπόλεις είναι δύσκολο να δημιουργηθούν τέτοια σχήματα, ακριβώς επειδή οι άνθρωποι είναι άσχετοι και ασύνδετοι μεταξύ τους και αυτό είναι πραγματικό, δεν είναι θέμα προθέσεων. Για τον ίδιοι λόγο νομίζω πως στην κρίση, οι κάτοικοι της επαρχίας θα έχουν πολύ λιγότερα προβλήματα από τους Αθηναίους, και εξαιτίας της αυτάρκειας σε τρόφιμα, της σχέσης με τη γη, την στιγμή που ο κάτοικος της μεγαλούπολης εξαρτάται απόλυτα από το super market, που τείνει πια να γίνει μονοπώλιο, και να εκβιάζει. Οι μεγαλουπόλεις, οι μητροπόλεις, οι μεταπόλεις ή όπως αλλιώς τις βαφτίζουν, είναι τεράστιο λάθος και δεν είναι τυχαίο πως κανείς δεν μιλά εδώ και δεκαετίες πια στην Ελλάδα για αποκέντρωση, παρά ο Σουφλιάς είχε προβλέψει – δρομολογήσει, την Αθήνα των 8.000.000 κατοίκων! Έχει σημασία η κλίμακα των πραγμάτων. Θέλω να πω πως η πρόταση σου δεν θα δουλέψει έτσι από μόνη της αν δεν την δεις ενταγμένη σε ένα συνολικότερο σκεπτικό για το τι κοινωνία θέλουμε, τι πόλη θέλουμε, τι είδους κατοίκηση θέλουμε, τι είδους οικονομία θέλουμε, όπως το θέτεις κι εσύ, για την μεταπρατική κοινωνία. Και επειδή καταλαβαίνω πως μιλάς για το εδώ και τώρα, σύμφωνα με τα παραπάνω, το εδώ και τώρα ενός τέτοιου εγχειρήματος μπορεί να σχετίζεται και με την εγκατάσταση σε μια επαρχία, ή έστω την με κάποιο τρόπο σύνδεση- επανασύνδεση με αυτήν. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να βρεθεί πρώτα αυτό που θα συνδέει τους συγκεκριμένους ανθρώπους. Από εκεί ξεκινάνε όλα. Από κάποιο δεσμό. Να το πω και αλλιώς, από μια κοινή αγάπη, μεράκι. Το δυστύχημα στην εποχή μας, αλλά και στις μητροπόλεις ειδικά, είναι ακριβώς πως οι άνθρωποι ούτε καν ανά δύο δεν μπορούν να ταιριάξουν και να συνεταιριστούν, κάτι πολύ πιο εύκολο στις πιο παραδοσιακές, αγροτικές κοινότητες, που υποτάσσονται σε μια κοινή μοίρα, είναι ακόμα πιο ισχυρή η θρησκεία και η οικογένεια, και συνείδηση η εξάρτηση της επιβίωσης του ενός από τον άλλον.

  2. redpunk67

    Υπάρχουν ΕΤΟΙΜΕΣ επιχειρήσεις κ.κ. Είναι αυτές που «πτωχεύουν» και κλείνουν, πετώντας τους εργαζόμενους στο δρόμο. Αυτές μπορούν να περάσουν στα χέρια των εργαζομένων. Δες σε αυτό το μπλογκ το παράδειγμα του BarΘelonika. Επίσης, δες τι έγινε στην Αργεντινή, όπου ακόμα λειτουργούν τέτοιες αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις.

  3. κκ.
    1) το αρχικό κεφάλαιο είναι ένα ζήτημα, αλλά δεν είναι το βασικό. Πόσο αρχικό κεφάλαιο χρειάζονται 10 δικηγόροι να κάνουν μια εταιρία να προσφέρουν φτηνές υπηρεσίες στους φτωχούς;

    2) δεν είπα να αποκλειστεί κανείς, είπα οτι όποιος λειτουργεί με σκοπό το κέρδος, είναι δύσκολο να μπεί σε μια άλλη συνείδηση και μια άλλη λογική.

    3) δεν μιλάω για συνεταιρισμούς που γίνονται με σκοπό το κέρδος ή με σκοπό να σκοτώνουμε την ώρα μας ενώ έχουμε απο αλλού άλλα εισοδήματα. Μιλάω για μια άλλη μορφή οικονομίας, η οποία θα λειτουργεί ανταγωνιστικά με την κεφαλαιοκρατική. Το μεγάλο πρόβλημα με τις αγρο-συνεταιριστικές, είναι το κόστος. Γενικά σε όλο το φάσμα της αυτοδιαχείρησης το πρόβλημα είναι το κόστος, γιατί δεν υπάρχει, συνήθως, μηχανοποιημένη και μαζική παραγωγή όπως στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις που ρίχνουν το κόστος μέσω της μαζικής παραγωγής αλλά και του ελέγχου της αγοράς. Γι αυτό και βάζω σαν κεντρικό στόχο το χαμηλό κόστος κι όχι μόνο την αυτο-διαχείρηση που μπορεί όμως να είναι πολύ ακριβή. Γι αυτό αρχικά τα εγχειρήματα αναγκαστικά θα περιοριστούν σε ορισμένους τομείς που μπορεί να επιτευχθεί χαμηλό κόστος.

    4. Δεν συμφωνώ οτι αυτοδιαχείρηση μπορεί να υπάρξει μόνο στην επαρχία και μόνο στον αγροτικό τομέα. Ίσα-ίσα το κριτήριο που θέτεις για τα «κοινά ενδιαφέροντα» είναι πολύ πιο ισχυρό στον αστικό χώρο. Υπάρχουν πολλοί κλάδοι εργαζομένων οπου υπάρχει τεχνογνωσία αρκετή για να φτιάξουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι τις δικές τους επιχειρήσεις. Όσοι δουλεύουν ήδη αλλού θα μπορούσαν να συνδράμουν στο αρχικό κεφάλαιο, και οι άνεργοι σε εργασία. Αν σκεφτείς λίγο, αυτοί οι κλάδοι είναι δεκάδες! Δικηγόροι, καθηγητές, βρεφονηπιοκόμοι, μαγειροι-σερβιτόροι, τυπογράφοι, βιβλιο-υπάλληλοι, ηθοποιοί, εικαστικοί, εμπορουπάλληλοι, δημοσιογράφοι, κοινωνικοί επιστήμονες, κοινωνικοί λειτουργοί, ξεναγοί, ψυχολόγοι, γιατροί, φαρμακοποιοί, τεχνίτες ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, τραπεζουπάλληλοι, μηχανικοί υπολογιστών, προγραμματιστές, οικοδόμοι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, πανεπιστημιακοί, γυμναστές κλπ. κλπ. κλπ. κλπ. Σχεδόν όλοι όσοι κάνουν μια δουλειά στην πόλη, θα μπορούσαν να την κάνουν για τον εαυτό τους και για το σύνολο, αντι για τα αφεντικά και το κράτος…

  4. Δημήτρης Α

    Έχω τον εξής φόβο: η όποια «εναλλακτική» οικονομική δραστηριότητα (παραδείγματα της οποίας αναφέρθηκαν από όλους), μπορεί να «χρησιμοποιηθεί» από το καπιταλιστικό σύστημα, σαν βαλβίδα εκτόνωσης ταξικών, κοινωνικών, ανθρωπιστικών κλπ. εντάσεων, χωρίς να θιγεί στο ελάχιστο η πρωτοκαθεδρία της εκμεταλλευτικής κυριαρχίας.
    Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, υπάρχουν όχι απλά εναλλακτικές επιχειρήσεις κλπ, αλλά εναλλακτικές κοινότητες (κοινόβια κ.λπ.) -αρκούντως περιθωριακές, βέβαια, αλλά χρήσιμες ως καταφύγιο των «απροσάρμοστων» του καπιταλισμού. Ίσως μάλιστα η μορφή τους να ΄ναι πιο προωθημένη, ακριβώς λόγω της έλλειψης ιστορικής εμπειρίας κρατικής προνοιακής παρέμβασης στην Αμερική (σχεδόν κανείς δεν προσδοκά κρατική προστασία).
    Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι θετικά τέτοια παραδείγματα κι ευκταία η ανάπτυξή τους; Φυσικά όχι. Ας μην περιμένουμε όμως ότι θα αποτελέσουν και το πρώτο βήμα… ανατροπής του καπιταλισμού. Ο τελευταίος μπορεί κάλλιστα να ανεχτεί και λίγη αυτοδιαχείριση, και μια ιδέα κοινοτισμό, ακόμα και μια υποψία αρχαϊκού κομμουνισμού, έτσι σαν καρύκευμα και μέσο εκτόνωση των εντάσεων που γεννά η ανισότητα.
    Θυμίζω το παράδειγμα των Μ.Κ.Ο. (των γνήσιων κι ειλικρινών στις προθέσεις τους, εννοείται…):
    Όταν π.χ. οι (όποιοι) Γιατροί χωρίς Σύνορα περιθάλπτουν φτωχούς, πρόσφυγες ή κατατρεγμένους, διευκρινίζουν ότι απλά ΥΠΟΚΑΘΙΣΤΟΥΝ (για ανθρωπιστικούς λόγους) μια λειτουργία- υποχρέωση του κράτους, την οποία όμως αυτό δεν μπορεί ή δε θέλει να επιτελέσει.
    Αποτέλεσμα: βολεμένα τα κράτη (και λοιπές παρεμφερείς οντότητες), ΕΓΚΑΤΕΛΕΙΨΑΝ τη σχετική τους υποχρέωση στα χέρια των Μ.Κ.Ο. (γλιτώνοντας και τα έξοδα, και τη σχετική γκρίνια!). Έτσι, οι Μ.Κ.Ο. βρίσκονται στη θέση του ΣΤΗΡΙΓΜΑΤΟΣ μιας αντιλαϊκής εξουσίας, έστω κι άθελά τους (και εντελώς κόντρα στις αρχικές επιδιώξεις τους περί ευαισθητοποίησης του κοινού, πίεσης στα κράτη ν’ αναλάβουν τις ευθύνες τους κλπ).
    Η συνύπαρξη συνεταιρισμών (έστω και μη κερδοσκοπικών), εθελοντισμού, κοινοβιακής οργάνωσης, αυτοδιαχειριζόμενων επιχειρήσεων & μορφών συνεργατικής αλληλεγγύης με Καπιταλισμό (ακόμα και τον πλέον άγριο!), όχι μόνο δεν είναι αντιφατική, αλλά ίσως κι αναπόφευκτη, όσο πιο ασύδοτος μάλιστα γίνεται ο τελευταίος: όταν οι εκμεταλλευτικές σχέσεις σε πετάνε στο περιθώριο (χωρίς -κεϋσιανό ή πελατειακό- δίχτυ ασφαλείας!), μία απ΄τις λύσεις (ανάγκης) είναι κι η αυτοοργάνωση σε μορφές σαν τις παραπάνω.
    Μα, θα ρωτήσει κανείς, αυτές οι μορφές, δεν λειτουργούν ως εναλλακτικό υπόδειγμα – πρότυπο;
    Πρώτον, ο χαρακτήρας τους είναι περιορισμένος τοπικά, κλαδικά, σαν τάξη μεγέθους κ.λπ. για να χρησιμέψουν σαν γενικό κοινωνικό υπόδειγμα.
    Δεύτερον, το σύστημα διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς (ΜΜΕ, διαφήμιση κ.α.) ιδεολογικής χειραγώγησης και χειρισμού -είτε αρνητικού (συκοφάντηση εναλλακτικότητας), είτε θετικού (προώθηση ατομισμού, καταναλωτισμού, εκμεταλλευτικών σχέσεων στη ζωή). Θα αναφέρω μόνο ένα απλό παράδειγμα: ορθολογικά μιλώντας, τα προϊόντα «ιδιωτικής ετικέτας» (private label) στα σούπερ-μάρκετ θα ‘πρεπε να ‘χουν εκτοπίσει (ήδη μόλις εμφανίστηκαν) τα «επώνυμα» λόγω χαμηλότερης τιμής και ίδιας ή παρεμφερούς ποιότητας. Ο λόγος που αυτό ΔΕΝ συνέβη είναι η πλύση εγκεφάλου (μέσω διαφήμισης, life-style κλπ) κι η συνακόλουθη λατρεία της «Επώνυμης Μάρκας». Ακόμα κι αν η οικονομική στενότητα σταδιακά διεύρυνε το μερίδιό τους, ακόμα κι αν η κρίση το καταστήσει συντριπτικό, ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ η «Επώνυμη Μάρκα» έχει κερδίσει το παιχνίδι: αυτή νοσταλγεί – ποθεί ο φτωχός, αυτή θα καταναλώσει μόλις του δοθεί η δυνατότητα!
    Γενικεύοντας, το σύστημα προσπαθεί να καταστήσει τον σοσιαλισμό ΜΗ-ΠΟΘΗΤΟ, να παρουσιάσει το όποιο υπόδειγμα ή πρότυπο Βίου βασισμένου στη Συλλογικότητα, την Ομαδικότητα, την Αλληλεγγύη και την Ισότητα ως αποκρουστικό κι ανεπιθύμητο, κατάλληλο ίσως για μια μειονότητα άξια περιφρόνησης: ας θυμηθούμε τον αμερικάνικο χαρακτηρισμό «looser» (όχι απλά ο χαμένος, μα ο προορισμένος να χάσει και να χαθεί, ο γεννημένος ηττημένος, συνεπώς αυτός που του πρέπει -γιατί πέπρωται- να χαθεί).
    Η απλοϊκή προπαγάνδα ψεύδους και συκοφαντίας έχει πια αντικατασταθεί από την εξύμνηση του καπιταλιστικού ανθρωπόμορφου αρπακτικού και την περιφρόνηση της σε ανθρώπινα-μέτρα- συλλογικότητας ως «άξιας μόνο για loosers».

    • Δημήτρη
      δεν μιλώ ούτε για κοινόβια ούτε για ΜΚΟ, αλλά για άλλου είδους επιχειρήσεις. Επίσης δεν μιλώ για ανταγωνισμό brand-names γενικά, αλλά για για ανταγωνιστικά προιόντα και υπηρεσίες ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΙΣΗΣ, σε συνθήκες δηλαδή που αυτοί που πλήττονται απο την κρίση θα έχουν εναλλακτικές και σαν παραγωγοί και σαν καταναλωτές….Το θέμα δεν είναι μόνον θεωρητικό ή ιδεολογικό, αλλά κυρίως πρακτικό…Είναι θεωρητικό και ιδεολογικό μόνο για τις κομματικές γραφειοκρατίες…όχι για τους υπόλοιπους…

  5. κ.κ.

    Δεν καταλαβαίνω Γιάννη σε τι διαφέρει η επιχείρηση που προτείνεις από την μικρή ατομική ή οικογενειακή επιχείρηση που άνθισε στην Ελλάδα και χτυπήθηκε με τη φορολογία και παράλογες προδιαγραφές της Ε.Ε. με στόχο την κυριαρχία των μεγάλων εταιρειών και των μονοπωλίων. Ακόμα υπάρχουν οικογενειακές ταβέρνες , μικρά δικηγορικά γραφεία χωρίς υπαλλήλους κ.λ.π. Εννοείς να μην πληρώνουν φόρο;
    Redpunk67 το μόνο κοινό που έχουμε με την Αργεντινή είναι το ΔΝΤ. Άλλος πολιτισμός, άλλα μεγέθη, άλλη παραγωγική δομή, άλλη κοινωνική διάρθρωση. Και νομίζω οτι δεν οφελεί να μην αναζητούμε έναν ελληνικό εναλλακτικό τρόπο, γιατί έτσι γίνεται ένα άλμα, δεν συνδεόμαστε με την ελληνική κατάσταση και ποτέ δεν θα πετύχουμε κάτι, θα μιλάμε με ιδεατά μοντέλα που δεν θα έχουν απόκριση στα ελληνικά δεδομένα. Επίσης νομίζω οτι οταν ακόμα η Ελλάδα διέθετε βιομηχανία, επί «σοσιαλισμού» οι εργαζόμενοι είχαν αρνηθεί να αναλάβουν τις επιχειρήσεις. Και στην Αργεντινή αυτό δεν έγινε παρά όταν ο κόσμος πέθαινε από την πείνα. Ακόμα, αν δείτε στο blog http://aformi.wordpress.com το συγκλονιστικό ντοκυμαντέρ, όσο δίνονταν επαρκείς αποζημιώσεις, στην περίπτωση της εταιρείας πετρελαίου, κανείς δεν ενδιαφερόταν για την αυτοδιαχείριση της.
    Δημήτρη αυτά που λες όντως είναι έτσι. Αλλά δεν νομίζω πως μπορούμε να περιμένουμε την παγκόσμια επανάσταση – που φυσικά είναι ουτοπία – αλλά πρέπει να δημιουργούμε ρήγματα όπου μπορούμε και φυσικά όσο το δυνατό μεγαλύτερα. Π.χ το ότι υπάρχουν οι Γιατροί χωρίς σύνορα, που είναι καλό και απαραίτητο – γιατί τι θα γίνουν όλοι αυτά τα παιδιά – θύματα και οι άρρωστοι από την μόλυνση του περιβάλλοντος και τους πολέμους – δεν αποκλείει την καταγγελία της εκμετάλλευσης του τρίτου κόσμου από τον ιμπεριαλισμό.

    • κκ. όχι δεν μιλάω για «οικογενειακές επιχειρήσεις» ή για αυτο-απασχολούμενους. Είπα ΟΧΙ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ. Σε πολλές μικρές ή «οικογενειακές» επιχειρήσεις υπάρχει πολύ μεγάλη εκμετάλλευση, κι όσο μικρότερα είναι τα κέρδη τους, τόσο μεγαλύτερη η εκμετάλλευση στο εσωτερικό τους, ενώ πολλοί αυτο-απασχολούμενοι είναι μέσα στον ανταγωνισμό και το τρέξιμο (για το κέρδος ή την ατομική αναγνώριση, κι όχι φυσικά για την αλληλεγγύη). Μιλάω για κάτι εντελώς διαφορετικό. Μιλάω ακόμα και για δωρεάν υπηρεσίες, ή απευθείας ανταλλαγές μεταξύ ομάδων χωρίς χρήμα. Μιλάω για ΜΗ ΜΙΣΘΩΤΗ εργασία, για συλλογική ιδιοκτησία, για αυτο-διαχείρηση, κι όλα αυτά χωρίς να περιμένει κανείς την επανάσταση. Να το κάνει ο καθένας στον τομέα που έχει γνώση και πείρα, και να αρχίζουν να συντονίζονται οι τομείς μεταξύ τους. Σε καμμιά περίπτωση δεν μιλάω για την σημερινή μορφή των επιχειρήσεων.

  6. redpunk67

    Το δικό μου συμπέρασμα από όλη αυτή τη συζήτηση που γίνεται (όχι μόνο εδώ) είναι ότι καμιά μορφή ΑΠΟ ΜΟΝΗ της δεν μπορεί να δώσει λύση και δεν πρέπει να φετιχοποιούμε τις μορφές πάλης. Όλες έχουν κάτι να προσφέρουν – αυτό που χρειάζεται είναι να υπάρχει συντονισμός μεταξύ των διάφορων δράσεων, ώστε να μην «απορροφούνται» από το σύστημα όταν είναι μόνες τους, αλλά να είναι μέρος η καθεμία από αυτές μιας συνολικότερης διαδικασίας αλλαγής του κόσμου.

  7. alexiuslautus

    Νομίζω ότι ακόμη και αν τεχνικά μπορεί να έχει κάποιος τις ενστάσεις του, ο τρόπος σκέψης του άρθρου είναι σωστός.

    Πρέπει να δούμε πια την επόμενη μέρα και να βρούμε λύσεις. Λύσεις άμεσες και πρακτικές. Όσο δυσκολεύει η κατάσταση, τα μεγαλεπίβολα σχέδια αριστερών ηγεσιών και ηγετών μοιάζουν όλο και πιό μακρινά.

  8. κ.κ.

    Συγνώμη που επανέρχομαι. Υπάρχουν οι τράπεζες χρόνου (time banking), τα Lets.

    http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artid=4511267

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s