H κατανόηση ενός πολιτεύματος μέσα απο μιά επιγραφή (Του Ν.Μ.)

Η κατανόηση ενός πολιτεύματος
μέσα απο τις λίγες φράσεις μιας επιγραφής

Κάπου στην αρχαία Αγορά της Αθήνας, έξω απο κάθε προστασία και περίφραξη υπάρχουν ριγμένοι οι σπόνδυλοι μιάς αναθηματικής στήλης.
Περιφρονημένοι από τους ξεναγούς και τους τουρίστες που ανεβαίνουν στην Ακρόπολη, διέλαθον ως σήμερα και της προσοχής των μελετητών.
Οσα όμως είναι χαραγμένα πάνω της, είναι κατά τη γνώμη μου σημαντικώτερα από όλα τα γύρω μνημεία και την πασίγνωστη ιστορία της πόλης.
Γιατί τα λόγια αυτά, περιγράφουν τη γενεσιουργό αιτία όλων των παραπάνω.

Οποιος αναζητά την αιτία για το πως μέσα σε μόνο 100 χρόνια στη διαδρομή της ανθρώπινης ιστορίας και μέσα σε μερικά μόνο τετραγωνικά χιλιόμετρα έκτασης απο το σύνολο της γής, γεννήθηκαν όλοι σχεδόν οι φιλόσοφοι, οι ιστορικοί, οι αρχιτέκτονες, οι γλύπτες, οι ζωγράφοι, οι πολιτικοί, οι συγγραφείς, οι πολέμαρχοι και οι ναυμάχοι που ταλανίζουν ακόμα και οδηγούν την ανθρώπινη σκέψη, δεν έχει παρά μια μόνο απάντηση.
Οτι όλα αυτά οφείλονται στο πολίτευμα που διάλεξαν οι κάτοικοί αυτής της πόλης.

Αυτό που με πολλών ετών σκέψη και προσπάθεια γέννησαν και εξέλιξαν…
…αυτό που έχασαν απο εξωτερικούς εχθρούς μέσα σε πολύ λιγώτερα.

Αν τυχόν δεν είχαμε την τύχη να έχουμε κληρονομήσει κανένα αρχαίο κείμενο, οι ιστορικοί και οι κοινωνιολόγοι του παρόντος θα προσπαθούσαν να μελετήσουν το παρελθόν (της Αθηναϊκής Δημοκρατίας εν προκειμένω) βασιζόμενοι σε άλλα δευτερεύοντα και σκόρπια στοιχεία.
Ενα απ αυτά θα ήταν και οι επιγραφές. Πηγή που εξ άλλου χρησιμοποιούν ελλείψη άλλων και οι ιστορικοί των χρόνων της Τουρκοκρατίας, ψηλαφίζωντας τα χαράγματα ανωνύμων, πάνω στο Θησείο ή στο Ολυμπείο.
Ως ένα τέτοιου είδους «παιχνίδι» παρακαλώ να εκληφθούν και τα παρακάτω

Η ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ
ΞΕΝΟΚΛΗΝ ΘΕΟΠΟΜΠΟΥ ΡΑΜΝΟΥΣΙΟΝ
ΕΙΣΗΓΗΤΗΝ ΓΕΝΟΜΕΝΟΝ ΤΟΥ ΣΙΤΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΙΕΙΟΥ
ΚΑΙ ΣΙΤΩΝΗΣΑΝΤΑ ΔΙΣ
ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΝ ΕΠΙ ΤΟΥΣ ΟΠΛΙΤΑΣ ΓΕΝΟΜΕΝΟΝ ΤΕΤΡΑΚΙΣ
ΑΡΕΤΗΣ ΕΝΕΚΑ ΚΑΙ ΕΥΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΕΙΣ ΕΑΤΟΥΣ

Η ΒΟΥΛΗ ΚΑΙ Ο ΔΗΜΟΣ =
(ανέθηκαν) Με πρόταση της Βουλής και απόφαση της Εκκλησίας του Δήμου αποφασίστηκε η ανέγερση αυτής της στήλης.
Τυπικό προϊμιο για τις ανθηματικές στήλες της Αθήνας και η ύψιστη τιμή για τον αποδέκτη (μαζί μ αυτή του: «ισοβίως εν τω Πρυτανείω σιτίζεσθαι»)

ΞΕΝΟΚΛΗΝ ΘΕΟΠΟΜΠΟΥ ΡΑΜΝΟΥΣΙΟΝ =
Από τα πρώτα μελήματα της Δημοκρατίας ήταν και η διάλυση των γενών. Στά πλαίσια αυτών των μέτρων καταργήθηκαν τα μεγάλα ταφικά μνημεία και άλλαξε και ο τρόπος ονοματοδοσίας των πολιτών. Ετσι το κύριο όνομα δεν θύμιζε πλεόν τους προπάτορες αλλά περιέγραφε την προσωπικότητα – ευχή που έδιναν οι γονείς προς το παιδί τους. Επιπλέον το όνομα του γένους αντικαταστάθηκε με το πατρώνυμο (αναγκαίο για την ταυτοπροσωπία) και το όνομα του Δήμου – Φυλής του νεογέννητου πολίτη.

ΕΙΣΗΓΗΤΗΝ ΓΕΝΟΜΕΝΟΝ =
Δίνει το μέτρο της αξίας για έναν πολίτη. Η Δημοκρατία εκτιμά ως μέγιστο προσόν και τη μεγαλύτερη προσφορά του πολίτη προς την κοινωνία την «καλή ιδέα –πρόταση» που αφού γίνει αποδεκτή θα ωφελήσει το κοινωνικό σύνολο.

ΤΟΥ ΣΙΤΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΙΕΙΟΥ =
Το σιτωνικό ταμείο ήταν ένα δημόσιο απόθεμα σιταριού/δημητριακών. Τη βάση δηλαδή της τροφής ανθρώπων και ζώων που εξασφάλιζε την ποιότητα της ζωής στις προβιομηχανικές κοινωνίες.
Με κατάλληλης ποσότητας διοχέτευση δημητριακών στην λιανική αγορά της πόλης χρησίμευε, για να κρατάει χαμηλά τις τιμές, όταν αυτές ανέβαιναν για οποιοδήποτε λόγο.
Οι πόροι του προέρχονταν απο το 2% του φορτίου τους που κατέθεταν τα πλοία που μετέφεραν σιτάρι απο τον Εύξεινο Πόντο ή την Αίγυπτο.
Η υπαγωγή των πλοιοκτητών οποιασδήποτε εθνικότητας στο σιτωνικό ταμείο ήταν προαιρετική και συνεπάγετο: α) την προστασία του πλοίου, του πληρώματος και του φορτίου από τον Αθηναϊκό στόλο καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του. Από το λιμάνι φόρτωσης ώς εκείνο της τελικής εκφόρτωσης – πώλησης. β) την όμοια προστασία μέσα στις «εμπορικές ζώνες – αποκίες» που είχαν ιδρύσει οι Αθηναίοι τόσο στις εκβολές του Νέιλου (Ναυκρατίδα) όσο και τις εκβολές ποταμών – λιμάνια του Εύξεινου. γ) Τη δυνατότητα ελειμενισμού και εμπορίας στον Πειραιά κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επιστροφής. (εκεί κατετείθετο και το περίφημο 2%).
Τα ωφέλη ηταν μεγάλα για όλους:
α) Για την πόλη τα έσοδα του σιτωνικού ταμείου.
β) Η σταδιακή μετατροπή του Πειραιά σε μεγάλο εμπορικό κέντρο καθώς πολλοί αγοραστές ήξεραν ότι θα βρουν το ζητούμενο εμπόρευμα και στην καλύτερη δυνατή τιμή. Αυτό το έκανε να αποτελεί ακόμα μεγαλύτερο πόλο έλξης και για πωλητές-μεταφορείς (αλυσιδωτή αντίδραση)
γ) Πτώση των επιτοκίων δανεισμού (που συμπεριελάμβαναν και τα εν δυνάμει ασφάλιαστρα) για τους εμπόρους. Σε μερικά χρόνια έπεσαν απο το 35% στο 6%-8%. Λόγω της εγγύησης – ασφάλειας που προσέφερε η προστασία του στόλου και των λιμανιών και η εγγύηση για γρήγορη αποδεσμευση του πλοιου (ταχεία πώληση)

ΚΑΙ ΣΙΤΩΝΗΣΑΝΤΑ ΔΙΣ =
Σημαίνει ότι ο τιμώμενος είχε εκλεγεί ως διαχείριστής του ταμείου (Σιτωνιστής) για δύο ετήσιες θητείες. (Περισσότερες απαγορεύονταν καθώς το αξίωμα συνεπάγετο διαχείρηση οικονομικής φύσης) Ο εκάστοτε σιτωνιστής εκτός από καλός οικονομικός διαχειριστής και γνώστης της αγοράς (αποφάσιζε χρονική στιγμή, τιμή και ποσότητα, των δημητριακών που διοχέτευε στην αγορά) έπρεπε πάνω απ όλα να είναι και ακέραιος χαρακτήρας καθώς ήταν εκτεθειμένος σε πιέσεις πλούσιων εμπόρων που για λόγους κερδοσκοπίας επιθυμούσαν άνοδο των τιμών.
Η κάθε εκτελεστική εξουσία ήταν συνήθως προσωποπαγής για να μην διαχέονται οι ευθύνες του ασκούντος. Αυτό διευκόλυνε και την απαραίτητη «λογοδοσία» που ασκούσαν οι «λογιστές» Οι οικονομικοί ελεγκτές δηλαδή που έλεγχαν τα πεπραγμένα και το «πόθεν έσχες» σε όποιον είχε ασκήσει εξουσία, μετά το πέρας της θητείας του.
Ο σιτωνιστής και όλοι όσοι ασκούσαν εξουσία εκτελεστική, εκλέγονταν απο τον Δήμο. Είχαν θητεία ενός έτους και ήταν άμεσα ανακλητοί ή ελέγξιμοι απο την Εκκλησία με την παραμικρή διατύπωση αμφιβολίας ή υπόνοιας.

ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΟΝ ΕΠΙ ΤΟΥΣ ΟΠΛΙΤΑΣ ΓΕΝΟΜΕΝΟΝ ΤΕΤΡΑΚΙΣ
ΑΡΕΤΗΣ ΕΝΕΚΑ ΚΑΙ ΕΥΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΕΙΣ ΕΑΤΟΥΣ =
Ο «στρατηγός επι τους οπλίτας» ήταν ένας απο τους δέκα αρχηγούς του στρατού ξηράς. Επιπλέον εξελέγετο κάποιος στο αξίωμα αυτό προκειμένου να οδηγήσει ένα εκστρατευτικό σώμα. Υψίστη τιμή και καθήκον καθώς κατά τη διάρκεια της εκστρατείας όλοι ήταν υποχρεωμένοι να υπακούουν στις διαταγές του. Σε εκείνον εμπιστεύονταν δηλαδή οι άνδρες που οδηγούσε την ίδια τους τη ζωή.
Οι πολίτες ήταν μεχρι την ηλικία των 50 έφεδροι πολεμιστές. Οταν επρόκειτο να ξεκινήσει κάποια εκστρατεία, οι οπλίτες που έπαιρναν τα όπλα έπρεπε να υπερψηφίσουν τόσο την παραγματοποίησή της όσο και το πρόσωπο που θα τους οδηγούσε στη μάχη. Οσοι δεν εμπιστεύονταν τον εκλεγόμενο ως στρατηγό δεν είχαν την υποχρέωση να τον ακολουθήσουν.
Οι τέσσερις φορές που ο Ξενοκλής επελέγη απο τους συντοπίτες του κατά τα ταραγμένα χρόνια του Πελοπον. πολέμου χρήζουν της απαραίτητης επεξήγησης που δίνεται από την επιγραφή: «Αρετής ένεκα και ευνοίας» (εύνους = έξυπνος, ικανός)

Ν.Μ

Advertisements

1 σχόλιο

Filed under Ιστορία

One response to “H κατανόηση ενός πολιτεύματος μέσα απο μιά επιγραφή (Του Ν.Μ.)

  1. soulatsadoros

    Το πολίτευμα της αρχαίας Αθήνας και η φύση του σκόπιμα μένουν θολά απο το εκπαιδευτικό σύστημα. Αυτήη πινακίδα θα έπρεπε να διδάσκεται πολύ ερισσ΄τερο απο τα πολεμικά γεγονότα τα οποία είναι η βασική ύλη της ιστορίας αυτής της εποχής

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s